wtorek, 04 sierpień 2020 06:40

Wydanie wyroku na podstawie uchylonego przepisu nie zawsze stanowi rażące naruszenie prawa

 Racool_studio - pl.freepik.com Racool_studio - pl.freepik.com

Sąd Najwyższy, na skutek działań podjętych przez Prokuratora Generalnego, wydał interesujące orzeczenie odnoszące się do przesłanki pozwalającej na wniesienie skargi nadzwyczajnej.

Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2020 r. (Sygn. akt I NSNc 46/19, dalej jako „Wyrok SN”) Sąd Najwyższy stwierdził, iż na tle skargi nadzwyczajnej ocena tego, czy doszło do „rażącego” naruszenia prawa jest uzależniona przede wszystkim od wagi naruszonej normy i niekoniecznie dotyczy ona przypadku wydania wyroku bez obowiązującej podstawy prawnej.

Zarys stanu faktycznego

Prokurator Generalny dnia 18 marca 2019 r. wniósł skargę nadzwyczajną, zaskarżając wyrok sądu rejonowego z dnia 8 maja 2003 r. (dalej jako „Wyrok”), zarzucając ww. orzeczeniu mi.in. naruszenie w sposób rażący prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez oparcie wydanego orzeczenia na podstawie prawnej, która w momencie wydania wyroku nie obowiązywała (art. 210 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze). Ponadto Prokurator Generalny w skardze nadzwyczajnej zarzucił, iż wydany Wyrok narusza zasady, wolności i prawa człowieka i obywatela, określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Prokurator Generalny w skardze nadzwyczajnej wniósł o uchylenie zaskarżonego Wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

Sam Wyrok dotyczył natomiast nakazania przez sąd opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego przez pozwanego. Sąd uwzględnił powództwo, wskazując jednocześnie iż pozwanemu przysługuje prawo do lokalu socjalnego. W uzasadnieniu Wyroku stwierdzono, że zgodnie art. 210 prawa spółdzielczego były członek spółdzielni ma obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego w związku z wygaśnięciem członkostwa. Ponadto sąd uznał, że pozwany został skutecznie wykluczony z członkostwa w spółdzielni, co spowodowało wygaśnięcie jego prawa do lokalu mieszkalnego.

Przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej

Przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej wskazane zostały w art. 89 Ustawy o Sądzie Najwyższym. Skarga nadzwyczajna przysługuje od prawomocnego, orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej o ile:

1) orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub

2) orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub

3) zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego,

– a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Definicja „rażącego” naruszenia prawa

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2020 r., nie zdecydował się na wydanie orzeczenia reformatoryjnego, o co wnioskował Prokurator Generalny, ale na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 w zw. z art. 115 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, ograniczył się do stwierdzenia, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa – art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy nie podzielił argumentacji dotyczących większości zarzutów zawartej w skardze nadzwyczajnej, w tym zarzutu dotyczącego naruszenia w sposób rażący prawa materialnego.

W Wyroku SN zostało podkreślone, iż mimo tego że sąd rejonowy powołał się w uzasadnieniu Wyroku na nieobowiązujący już przepis, to jednak brzmienie art. 210 prawa spółdzielczego powtarzał obowiązujący w dacie orzekania oraz w dacie wygaśnięcia prawa pozwanego do lokalu mieszkalnego art. 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, który zastąpił tenże przepis.

Zdaniem Sądu Najwyższego „rażące” naruszenie prawa, do którego nawiązał Prokurator Generalny w skardze nadzwyczajnej, jest czym innym niż „oczywiste” naruszenie prawa, czyli widoczne dla przeciętnego prawnika prima facie, bez konieczności wnikliwej analizy (por. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 29 marca 2019 r., V CSK 326/18 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2017 r., SNO 22/17). Na tle skargi nadzwyczajnej ocena tego, czy doszło do „rażącego” naruszenia prawa jest uzależniona od: wagi naruszonej normy, tj. jej pozycji w hierarchii norm prawnych, stopnia (istotności) jej naruszenia, skutków naruszenia dla stron postępowania (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2019 r., I NSNc 2/19).

Sąd Najwyższy stwierdził iż wydanie zaskarżonego Wyroku na podstawie nieobowiązującego przepisu stanowi oczywiste naruszenie prawa materialnego, jednakże, naruszenie to w okolicznościach sprawy nie ma charakteru rażącego, a więc takiego, który usprawiedliwiałby podstawę skargi nadzwyczajnej z art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o SN.  

Autor: Hanna Żołnierkiewicz 

Adwokat w Departamencie Prawnym. Od 2017 roku związana z Russell Bedford Dmowski i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka Sp.k. Posiada doświadczenie w obsłudze prawnej na rzecz przedsiębiorców w zakresie łączenia, podziału i przekształcenia spółek oraz w zakresie prawa upadłościowego, prawa restrukturyzacyjnego i prawa rynku kapitałowego. Prowadzi bieżącą obsługę spółek prawa handlowego, w tym sporządza dokumentację korporacyjną, zarówno w języku polskim, jak i w angielskim. Reprezentuje również klientów przed sądami powszechnymi w sprawach z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego.

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Poradnik antykryzysowy

broszura rb 2020

Specustawa w praktyce

Pandemia tzw. koronawirusa (SARS-CoV-2, COVID-19) zmienia bardzo wiele aspektów prawa. Przepisy mające dać wsparcie pracownikom, przedsiębiorcom, pracodawcom i innym podmiotom gospodarczym, wprowadzone specustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland „Razem jesteśmy silniejsi” – 37. doroczna globalna konferencja Russell Bedford - Russell Bedford https://t.co/muEBNkqbR4
1hreply
RB__Poland Russell Bedford z 6% wzrostem! - Russell Bedford https://t.co/CCiYOadd53
RB__Poland PFR dofinansuje restrukturyzowane spółki komandytowe - Russell Bedford https://t.co/JlvBXRkk0N
RB__Poland Mocna pozycja Russell Bedford wśród światowych sieci - Russell Bedford https://t.co/10NokoVSrU