wtorek, 17 listopad 2020 14:51

Nieuzasadniona odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania może godzić w ofiary przestępstw

Tak często powtarzane ostatnio hasło „praworządność” przeżywa swoją wątpliwą karierę w Polsce od momentu rozpoczęcia czystki w szeregach czasami bardzo zasłużonych sędziów. Niektóre z państw członkowskich wykorzystują tę sytuację do uogólnionego negowania prawidłowości działania sądów w Polsce, co objawia się między innymi blokowaniem europejskiego nakazu aresztowania (ENA). Rzecznik generalny TSUE Campos Sánchez-Bordona orzekł, iż jest to działanie nie licujące z unijnym prawem.

Sprawa odmowy wykonania ENA do Polski dotyczy wyroku w sprawie Minister for Justice and Equality (C-216/18 PPU) z 25 lipca 2018 roku. Był on pokłosiem  zmian w polskim sądownictwie i stwierdzał, że „organ sądowy, do którego zwrócono się o wykonanie europejskiego nakazu aresztowania, musi wstrzymać się od jego wykonania, jeśli uzna, że dana osoba mogłaby zostać narażona na ryzyko naruszenia prawa podstawowego do niezawisłego sądu, a tym samym istotnej treści prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, ze względu na nieprawidłowości mogące mieć wpływ na niezawisłość władzy sądowniczej w wydającym nakaz państwie członkowskim”. Bazując na tym wyroku, sąd rejonowy w Amsterdamie odmówił wykonania dwóch europejskich nakazów aresztowania, wydanych przez dwa różne polskie sądy. W opinii Bordona nastąpiło to bezprawnie.

W przedłożonej 12 listopada 2020 roku opinii rzecznik generalny przypomniał, że współpraca sądowa w sprawach karnych opiera się na zasadach wzajemnego uznawania i wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi. „Odmowa wykonania ENA jest wyjątkową reakcją, która powinna odpowiadać wyjątkowym okolicznościom wymagającym, ze względu na swoją wagę, ograniczenia tych zasad – czytamy w opinii. – Do tych „wyjątkowych okoliczności” zalicza się faktycznie rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa podstawowego osoby, której dotyczy wniosek o przekazanie, do rzetelnego procesu wynikające z „systemowych lub ogólnych nieprawidłowości” w wydającym nakaz państwie członkowskim w odniesieniu do niezawisłości sądów. Jednakże Manuel Campos Sánchez Bordona stwierdził, że ta wyjątkowa reakcja podlega ograniczeniom i że nie może ona prowadzić do nałożenia obowiązku automatycznej odmowy wykonania każdego ENA wydanego przez organ sądowy państwa członkowskiego, w którym stwierdzono systemowe lub ogólne nieprawidłowości. Rzecznik generalny podkreślił, że odmowa wykonania ENA z przyczyn innych niż te, o których mowa w decyzji ramowej, musi wiązać się z przeprowadzeniem dokładnej dwuetapowej analizy wymaganej przez wyrok w sprawie Minister for Justice and Equality. Zdaniem rzecznika generalnego odmowa wykonania wszystkich ENA wydanych przez dane państwo członkowskie, przy pominięciu drugiego etapu tego dwojakiego badania, prawdopodobnie doprowadziłaby do bezkarności wielu przestępstw i mogłaby naruszyć prawa ofiar przestępstw. Mogłaby ponadto zostać zrozumiana jako dezawuowanie pracy zawodowej wszystkich polskich sędziów, którzy starają się wykorzystywać mechanizmy współpracy sądowej ustanowione w decyzji ramowej”.

Całościowa, niejako „z marszu” stosowana odmowa wykonania ENA, mogłaby być możliwa jedynie w przypadku gdy Rada Europejska stwierdzi poważne i trwałe naruszenie przez wydające nakaz państwo członkowskie zasad określonych w art. 2 TUE, na których opiera się Unia. Dla przypomnienia w artykule tym zostały opisane podstawowe prawa człowieka, funkcjonującego w ramach zdrowej demokracji. Czytamy w nim, że „Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn”.

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Rozliczanie środków z tarczy antykryzysowej

poradnik

Po ponad roku pandemii trwa już proces rozliczania środków pozyskanych między innymi z Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR). Warto zabezpieczyć się na tę okoliczność i dowiedzieć na co zwrócić uwagę przy rozliczaniu subwencji i w jaki sposób przygotować dokumentację ujmującą jej wydatkowanie.

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Ulga na robotyzację – kiedy i w jaki sposób można z niej skorzystać? - Russell Bedford https://t.co/MFuSyhV4ds
11hreply
RB__Poland Prawnicy wetują zmiany w zakresie wyłączenia jawności rozpraw - Russell Bedford https://t.co/JRGzDYSKHy
RB__Poland Możliwe przesunięcie terminu instalacji kasy on-line - Russell Bedford https://t.co/4KeOG92iFy
RB__Poland Czy prawo do oddychania czystym powietrzem jest dobrem osobistym? - Russell Bedford https://t.co/2K8kpYDJSk