W odpowiedzi na wyjątkową postawę Polaków, w tym również polskich przedsiębiorców, którzy już od pierwszych dni konfliktu na Ukrainie zaoferowali szeroką gamę pomocy materialnej ogromnej liczbie uchodźców, od marca br. do polskiego porządku prawnego wprowadzono regulacje umożliwiające uwzględnienie wydatków na wspomnianą pomoc w kosztach uzyskania przychodu.
W świetle ustaw o podatkach dochodowych[1] kosztem uzyskania przychodów są koszty związane z wytworzeniem lub cena nabycia rzecz lub praw będących przedmiotem darowizn przekazanych od dnia rozpoczęcia konfliktu (24 lutego 2022 r.) do dnia 31 grudnia 2022 r. oraz koszty poniesione z tytułu nieodpłatnych świadczeń na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy.
W związku z decyzją ustawodawcy, iż wzmiankowana pomoc ma mieć charakter instytucjonalny, a nie zindywidualizowany, warunkiem skorzystania z przedmiotowej preferencji jest, aby darowizny zostały przekazane jednej z instytucji ujętych w zamkniętym katalogu, do których zaliczyć można:
organizacje pozarządowe oraz inne podmioty działające w oparciu o regulacje zawarte w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, lub równoważne organizacje określone w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujące na terytorium Ukrainy,
jednostki samorządu terytorialnego,
wojewodów,
Rządową Agencję Rezerw Strategicznych,
podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Ukrainy działalność leczniczą lub działalność z zakresu ratownictwa medycznego.
Na marginesie należy zauważyć, że na przestrzeni ostatnich miesięcy obowiązywania analizowanej regulacji, niejako w odzewie na napływające do rządu głosy o potrzebie pilnej nowelizacji przepisów, wspomniany katalog został, z mocą wsteczną od dnia 24 lutego 2022 r., uzupełniony o wojewodów. Tym samym darowizny przekazane wojewodom od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 15 kwietnia 2022 r. (datą wejścia w życie wspomnianej nowelizacji katalogu beneficjentów) mogą korzystać z omawianego rozwiązania.
Dodatkowym obwarowaniem możliwości ujęcia wzmiankowanych wydatków w kosztach firmowych jest wymóg, aby nie zostały one uprzednio ujęte w tychże kosztach, w tym również poprzez dokonane odpisy amortyzacyjne.
Jednocześnie w związku ze stosownym wyłączeniem, z perspektywy beneficjentów ww. darowizn, otrzymane przysporzenia nie są zaliczane do przychodów, w związku z czym nie powinny być uwzględniane wyliczeniu podatku dochodowego.
W świetle przywołanych regulacji podatnicy powinni pamiętać o tym, że korzystanie z możliwości ujmowania darowizn związanych z przeciwdziałaniem skutkom konfliktu na Ukrainie nie jest całkowicie dowolne, a pomoc powinna zostać przekazana konkretnym podmiotom wymienionym w ustawie. Warto więc zadbać o sformalizowanie zasad współpracy ze wspomnianymi podmiotami, celem ich udokumentowania na potrzeby rozliczenia podatku dochodowego.
[1] Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Autor: Jan Markowicz Adwokat, absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach na kierunku Prawo. W praktyce zawodowej skupia się na prawnej i podatkowej obsłudze podmiotów gospodarczych oraz osób fizycznych. Autor publikacji i artykułów z zakresu prawa podatkowego.