wtorek, 30 marzec 2021 07:03

Dopuszczalność zatrudnienia członka zarządu na etacie

photo created by snowing - www.freepik.com photo created by snowing - www.freepik.com

Podstawą działania członka zarządu spółki z o.o. jest jego powołanie w oparciu o uchwałę zgromadzenia wspólników lub umowę spółki. Z uwagi na to, że sam stosunek powołania nie stanowi podstawy do ozusowania i uzyskania tytułu do ubezpieczeń społecznych większość spółek decyduje się na uregulowanie zatrudnienia członka zarządu również w inny sposób.

Jedną z najpopularniejszych form współpracy członka zarządu ze spółką, obok kontraktu menadżerskiego, jest właśnie umowa o pracę. Jednakże na gruncie prawa pracy powstaje swego rodzaju wątpliwość czy członek zarządu jako kierujący spółką może być jednocześnie jej podwładnym? W konsekwencji czy zatrudnianie członka zarządu na podstawie umowy o pracę spełnia wymagany przez art. 22 § 1 Kodeksu pracy warunek wykonywania pracy „pod kierownictwem pracodawcy”? Istnienie tzw. pracowniczego podporządkowania jest elementem koniecznym do uznania, że praca jest wykonywana w reżimie stosunku pracy określonym w art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

Gdy członek zarządu jest jednocześnie jej wspólnikiem możliwość zastosowanie takiej formy zatrudnienia będzie uzależnione od struktury właścicielskiej danej spółki

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że szczególnym problemem jest kwalifikacja zatrudnienia osób pełniących funkcje organów zarządzających zakładami pracy. Wynika to stąd, że to właśnie taka osoba jest personifikacją i alter ego pracodawcy będącego jednostką organizacyjną. Brakuje organu, który mógłby jej za pracodawcę wydawać polecenia dotyczące pracy. Zasadą, jak wynika z przepisów regulujących ustrój różnego rodzaju osób prawnych, jest samodzielność osoby pełniącej funkcję organu zarządzającego. Problem ten dotyczy także wspólników spółek kapitałowych i zarazem członków zarządów tych spółek. (tak m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II UK 451/16).

W przypadku pracowników najwyższego szczebla zarządzania, którzy znajdują się na szczycie struktury organizacyjnej zakładu i nie mają nad sobą „osoby” przełożonego zauważalne będą odmienności od klasycznego wzorca stosunku pracy typowe dla szeregowego pracownika. Z tych też względów element „pracowniczego podporządkowania” w przypadku członków zarządu należy oceniać z uwzględnieniem ich funkcji zarządzającej.

Judykatura Sądu Najwyższego wprost wskazuje, że rodzaj i zakres podporządkowania pracownika w stosunku pracy może być różny w zależności od pełnionej funkcji (stanowiska). W przypadku osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych i zarządczych, pracodawca ma prawo oczekiwać ich aktywności w zakresie sposobu pełnienia pracy, co jednak nie zmienia tego, że pracują one w warunkach podporządkowania w rozumieniu art. 22 kp (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 października 2007 r., III UK 70/07).

Co do zasady dopuszczalne jest zatrudnienie członka zarządu w ramach stosunku pracy. Jednakże gdy członek zarządu jest jednocześnie jej wspólnikiem możliwość zastosowanie takiej formy zatrudnienia będzie uzależnione od struktury właścicielskiej danej spółki.

Na gruncie dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego nie ma wątpliwości, że dopuszczalne jest pracownicze zatrudnianie wspólników wieloosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowiskach członków zarządu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995r., I PZP 7/95, oraz wyroki z dnia 16 grudnia 1998 r., II UKN 394/98, z dnia 2 lipca 1998 r., IIUKN 112/98, z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 268/00, z dnia 23 października 2006 r., I PK 113/06, z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UK 357/09, z dnia 3 sierpnia 2011 r., I UK 8/11).

Natomiast taka możliwość jest wykluczona w sytuacji, w której jedyny wspólnik spółki kapitałowej zostaje jedynym członkiem zarządu. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w takich okolicznościach nie można bowiem mówić o nawiązaniu stosunku pracy, gdyż stosunek taki byłby pozbawiony zasadniczych elementów konstrukcyjnych wymaganych od tego typu stosunku, w szczególności zaś brak byłoby w nim cechy szeroko rozumianego podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy. W przeciwnym razie należałoby dopuścić możliwość istnienia podporządkowania pracownika „samemu sobie”, co pojęciowo jest wykluczone. (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II UK 451/16).

Najwięcej kontrowersji budzi jednak pracownicze zatrudnienie dominujących wspólników spółek kapitałowych w charakterze członków zarządu. Sąd Najwyższy nie przyjmuje zatrudnienia pracowniczego takiego wspólnika, gdy udział pozostałych wspólników w kapitale zakładowym pozostaje iluzoryczny (np. 99/100 do 1/100). W takiej sytuacji wspólnika dominującego traktuje się jako jedynego wspólnika spółki, mimo że formalnie (na gruncie kodeksu spółek handlowych) pozostawał on jedynie większościowym udziałowcem. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. II UK 177/2009).

Autor: Magdalena Mączka. Radca prawny, Russell Bedford Dmowski i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka Sp. k.

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Rozliczanie środków z tarczy antykryzysowej

poradnik

Po ponad roku pandemii trwa już proces rozliczania środków pozyskanych między innymi z Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR). Warto zabezpieczyć się na tę okoliczność i dowiedzieć na co zwrócić uwagę przy rozliczaniu subwencji i w jaki sposób przygotować dokumentację ujmującą jej wydatkowanie.

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Rozprawy bardziej punktualne, ale mniej kulturalne – Obywatelski Monitoring Sądów 2021 - Russell Bedford https://t.co/8dhPH6NVKI
RB__Poland Co należy wiedzieć o prostej spółce akcyjnej oraz jakie są jej wady i zalety? - Russell Bedford https://t.co/0CxNXkMN1o
RB__Poland Przedsiębiorcy dyskutowali na temat zmian podatkowych Polskiego Ładu – nowe zasady rozliczania składki zdrowotnej w… https://t.co/ju5uHHU8AI
RB__Poland Nowe formy zwolnień z kas w związku pakietem e-commerce - Russell Bedford https://t.co/jmQrLTffGs