Komisja Europejska proponuje zmiany w zasadach odliczania VAT, które mogą istotnie wpłynąć na sposób rozliczeń przedsiębiorców. Konsultacje obejmują trzy obszary: opodatkowanie samochodów osobowych, obrót towarami używanymi oraz darowizny.
Proponowane rozwiązania mają z jednej strony wspierać realizację celów polityki klimatycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym, z drugiej – zmienić dotychczasowe zasady rozliczania VAT.
Rodzi to pytanie, czy wykorzystanie podatku do realizacji celów środowiskowych i społecznych nie będzie prowadziło do dalszego komplikowania systemu oraz kolejnych odstępstw od zasady neutralności VAT.
Propozycja Komisji Europejskiej niewątpliwie wpisuje się w przyjęty przez UE kierunek zmian polityki klimatycznej. Co do zasady cel, jakim jest wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym, wydaje się uzasadniony.
Największa wątpliwość dotyczy jednak tego, czy system VAT powinien być wykorzystywany do realizacji tych celów i czy proponowane mechanizmy nie będą prowadziły do kolejnych odstępstw od zasady neutralności podatku.
Z punktu widzenia przedsiębiorców szczególnie istotne będzie bowiem to, czy reforma rzeczywiście uprości rozliczenia, czy też wprowadzi nowe kryteria i warunki w zakresie rozliczeń VAT.
W tym kontekście szczególnie istotne wydaje się uporządkowanie zasad dotyczących towarów używanych. Obecne rozwiązania są skomplikowane, a stosowanie procedury marży wiąże się po stronie podatników z dodatkowymi obowiązkami ewidencyjnymi.
Ujednolicenie zasad odliczenia VAT mogłoby ograniczyć ryzyko podatkowe i koszty rozliczeń, zwłaszcza po stronie MŚP. Jednocześnie zmiana powinna zapewniać rzeczywistą neutralność podatkową pomiędzy obrotem towarami nowymi i używanymi, bez tworzenia nowych preferencji prowadzących do zakłóceń konkurencji.
Na szczególną uwagę zasługuje również propozycja dotycząca darowizn. Z punktu widzenia VAT trudno bowiem uzasadnić sytuację, w której bardziej ekonomicznie racjonalne może być zniszczenie pełnowartościowego towaru niż jego przekazanie na cele np. społeczne.
O powodzeniu proponowanej preferencji zdecydują jednak szczegółowe zasady jej stosowania. Kluczowe będzie bowiem precyzyjne określenie warunków zastosowania preferencji tak, by zwiększać gotowość przedsiębiorców do przekazywania produktów organizacjom społecznym.
Najdalej idącą propozycją zmian jest uzależnienie prawa do odliczenia VAT od samochodów osobowych od rodzaju napędu. Preferencja dla pojazdów zeroemisyjnych oznaczałaby odejście od klasycznego podejścia do neutralności VAT na rzecz wykorzystania podatku jako instrumentu polityki środowiskowej.
Z perspektywy przedsiębiorców zmiana ta miałaby bezpośrednie przełożenie na ekonomiczną atrakcyjność poszczególnych rodzajów pojazdów. Firmy wybierające samochody elektryczne uzyskałyby bowiem preferencję w zakresie odliczenia, podczas gdy użytkowanie pojazdów spalinowych stałoby się dalece mniej korzystne podatkowo.
Ostateczny bilans proponowanych zmian będzie zatem w dużej mierze zależał od tego, w jaki sposób zostaną skonstruowane szczegółowe zasady ich stosowania. Reforma mogłaby przynieść wymierne korzyści przedsiębiorcom, którzy wpisują się w kierunek wyznaczany przez unijną politykę klimatyczną.
Z drugiej strony ciężar proponowanych zmian może w większym stopniu odczuć przedsiębiorca, którego model działalności opiera się na rozwiązaniach mniej preferowanych przez nowe regulacje, co może dotyczyć bardzo szerokiego grona podatników.