czwartek, 13 luty 2020 22:39

Podstawa do określenia wysokości kary umownej musi być możliwa do obliczenia w momencie zawarcia umowy – wyrok Sądu Najwyższego

 jcomp - pl.freepik.com jcomp - pl.freepik.com

Na podstawie wyroku Sądu Najwyższego można śmiało stwierdzić, że nie ulega wątpliwości, iż aby postanowienie umowne regulujące karę umowną było ważne i mogło wywrzeć skutki prawne, musi zawierać określone essentialia negotii, tj. zobowiązanie, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary umownej oraz wskazanie kwoty, jaką w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy jest zobowiązany zapłacić dłużnik.

Kara umowna jako instytucja prawa cywilnego jest dość istotnym oraz jednocześnie złożonym zagadnieniem, szeroko omawianym w doktrynie oraz w orzecznictwie. Można stwierdzić, iż cały czas powstają wątpliwości wymagające często wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy. W ostatnim czasie SN wydał kolejny wyrok, który w istotny sposób wpływa na sposób interpretowania oraz konstruowania postanowień dotyczących kary umownej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 października 2019 r. I CSK 280/18[1] (dalej zwany jako „Wyrok”) zwrócił uwagę na essentialia negotii kary umownej, a w szczególności na sposobie określenia wysokości kary umownej.

Odwołanie się do wysokości wynagrodzenia nie stanowi problemu, jeżeli zostało ono określone w umowie np. ryczałtowo

Oznaczenie kwoty kary umownej

Sąd w Wyroku podkreślił, iż w art. 483 § 1 k.c. wprost jest mowa o zastrzeżeniu kary umownej w "określonej sumie", co prowadzi do wniosku, że w chwili zastrzegania kara ta powinna zostać wyrażona kwotowo, a więc w pieniądzu (nie stanowi bowiem kary umownej zobowiązanie inne niż pieniężne, nawet jeżeli miałoby zostać spełnione przez dłużnika w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania). Oznaczenie kwotowe nie oznacza natomiast, że niezbędne jest określenie wprost kwoty kary umownej – dopuszczalne jest posłużenie się innym miernikiem wysokości, np. ułamkiem wartości rzeczy albo ułamkiem innej sumy (np. wynagrodzenia), jeżeli ustalenie kwoty byłoby tylko czynnością arytmetyczną.

Sąd Najwyższy uznał natomiast, iż ustalanie w przyszłości podstawy naliczania kary umownej nie można uznać za zgodne z art. 483 § 1 k.c. Oznacza to jeżeli strony nie wskazały wprost wysokości kary umownej, to w umowie musi zostać określona w jednoznaczny sposób podstawa do finalnego określenia tej wysokości, możliwa do obliczenia w momencie zawarcia umowy. Istotne jest, aby zarówno strony umowy, jak i następnie sąd rozpoznający sprawę byli w stanie obliczyć wysokość kary umownej.

Zdaniem Sądu Najwyższego postanowienia dotyczące kary umownej powinny być skonstruowane w ten sposób, aby jej wysokość nie musiała wymagać dowodzenia (dotyczy to zarówno całej kary umownej, jak i kary umownej za jednostkę czasu w wypadku zwłoki w spełnieniu świadczenia).

Kara umowa ustalana w oparciu o wysokość wynagrodzenia z tytułu świadczenia

Przykładem obrazującym ww. uwagi Sądu Najwyższego jest określenie wysokości kary umownej, odnoszącej się do wysokości wynagrodzenia. Odwołanie się do wysokości wynagrodzenia nie stanowi problemu, jeżeli zostało ono określone w umowie np. ryczałtowo. Nie jest natomiast możliwe zastrzeżenie kary umownej odnoszące się do wynagrodzenia kosztorysowego, jako że nie jest możliwe ustalenie wysokości wynagrodzenia kosztorysowego w dacie zawarcia umowy, jak również w trakcie trwania robót lub świadczenia innych usług.

[1] LEX nr 2746892a

Autor: Hanna Żołnierkiewicz 

Adwokat w Departamencie Prawnym. Od 2017 roku związana z Russell Bedford Dmowski i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka Sp.k. Posiada doświadczenie w obsłudze prawnej na rzecz przedsiębiorców w zakresie łączenia, podziału i przekształcenia spółek oraz w zakresie prawa upadłościowego, prawa restrukturyzacyjnego i prawa rynku kapitałowego. Prowadzi bieżącą obsługę spółek prawa handlowego, w tym sporządza dokumentację korporacyjną, zarówno w języku polskim jak i w angielskim. Reprezentuje również klientów przed sądami powszechnymi w sprawach z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego.

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

O Russell Bedford

broszura rb 2020

Witamy

w gronie niezależnych księgowych, audytorów, doradców podatkowych i konsultantów biznesowych, zrzeszonych w sieci Russell Bedford International. Od ponad 35 lat światowa sieć firm konsultingowych Russell Bedford International zapewnia wiedzę finansową i doradztwo biznesowe podmiotom na wielu różnych rynkach i branżach w każdym zakątku świata.

Pobierz broszurę Russell Bedford

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Tarcza antykryzysowa o krok dalej. Rada Ministrów przyjęła pakiet - Russell Bedford https://t.co/fl2WDSpoMv
RB__Poland Dziennik Gazeta Prawna opublikował najnowszy ranking firm doradztwa podatkowego za 2019 r. W takich chwilach jak ta… https://t.co/xQX9clfKFT
RB__Poland Prawo w czasach pandemii: https://t.co/JQeVBU0e1h
RB__Poland Weszły w życie szczególnie potrzebne zmiany w przedmiocie upadłości konsumenckiej - Russell Bedford https://t.co/l1JD8X9P6k