W związku w ustawą o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i niektórych innych ustaw z dnia 9 czerwca 2022 r. (tzw. Polski Ład 2.0) istotnie zmieniły się zasady pobierania zaliczek na podatek dochodowy. Celem zwiększenia swobody decyzyjnej w zakresie zastosowania kwoty wolnej od podatku, zgodnie z nowo dodanym art.
31b ustawy o PIT, płatnicy będą obowiązani do pomniejszania zaliczek na podatek dochodowy o kwotę stanowiącą nie więcej niż 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, jednakże pod warunkiem, że podatnik złoży temu płatnikowi (a łącznie nie więcej niż 3 płatnikom) oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia.
Po wejściu w życie Polskiego Ładu 1.0 (ustawa z dnia 29 października 2021 r.) okazało się, że podatnicy, którzy są zatrudnieni u wielu pracodawców na ułamkowe części etatu (czyli np. nauczyciele) nie mogą de facto skorzystać z pełnej kwoty wolnej na etapie zaliczek. PIT-2 mogą bowiem złożyć wyłącznie u jednego pracodawcy, a wysokość wynagrodzenia u poszczególnych pracodawców jest za niska, aby wykorzystać całość kwoty wolnej.
Polski Ład 2.0 wprowadza możliwość jednoczesnego złożenia PIT-2 dwóm lub nawet trzem pracodawcom. Jeśli PIT-2 zostanie złożony dwóm pracodawcom, każdy z pracodawców pomniejszy podatek o 1/24 kwoty zmniejszającej podatek. Jeśli PIT-2 otrzymają trzej pracodawcy, każdy z nich pomniejszy podatek o 1/36 tej kwoty.
Tryb wnioskowy
Wskazany tryb uwzględniania kwoty zmniejszającej podatek (wnioskowy) będzie dotyczył następujących płatników:
- pracodawców przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy od przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez pracodawców, a w spółdzielniach pracy od zaliczek pobieranych od wypłat z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej,
- osób prawnych i ich jednostek organizacyjnych od zaliczek pobieranych od wypłacanych zagranicznych emerytur i rent,
- uczelni, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych, międzynarodowych instytutów naukowych działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zakładów pracy oraz innych jednostek organizacyjnych od zaliczek na podatek dochodowy obliczanych od wypłacanych stypendiów,
- aresztów śledczych oraz zakładów karnych od zaliczek pobieranych od należności za pracę przypadającą tymczasowo aresztowanym oraz skazanym,
- centrów integracji społecznej od zaliczek obliczanych od świadczeń integracyjnych i motywacyjnej premii integracyjnej, przyznanych na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym.
Na zmianach skorzysta większe grono płatników i podatników
Co więcej, w związku z bezpośrednim odwołaniem do art. 33-35 oraz art. 41 ustawy o PIT, możliwość uwzględnienia kwoty zmniejszającej podatek obejmie również zleceniodawców i pozostałych płatników wypłacających świadczenia z działalności wykonywanej osobiście (art.
13 ustawy o PIT) oraz płatników pobierających zaliczki od dochodów z praw majątkowych. Wskazani płatnicy nie mieli dotąd możliwości stosowania zmniejszenia przy pobieraniu zaliczek na podatek, przez co u podatników osiągających dochody ze wskazanych źródeł, kwota zmniejszająca podatek była uwzględniana dopiero w rozliczeniu rocznym.
Tryb z mocy prawa
Do drugiej grupy płatników obowiązanych do uwzględniania – tym razem z mocy ustawy (a więc bez wniosku podatnika) – kwoty zmniejszającej podatek, należą:
- rolnicze spółdzielnie produkcyjne oraz inne spółdzielnie zajmujące się produkcją rolną, przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy od dokonywanych na rzecz członków spółdzielni lub ich domowników wypłat z tytułu dniówek obrachunkowych, udziału w dochodzie podzielnym spółdzielni, a także od uzyskiwanych od spółdzielni przez te osoby zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego,
- organy rentowe od pobieranych zaliczek od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur i rent, świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz od rodzicielskich świadczeń uzupełniających,
- organy zatrudnienia od zaliczek obliczanych od świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy,
- wojewódzkie urzędy pracy od zaliczek pobieranych od świadczeń wypłacanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
- organ egzekucyjny lub podmiot niebędący następcą prawnym zakładu pracy, przejmujący jego zobowiązania wynikające ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy dokonujący za zakład pracy świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy PIT.
„Dzielenie” kwoty wolnej
We wzmiankowanym oświadczeniu (wniosku) PIT-2 podatnik powinien wskazać, że upoważnia płatnika do pomniejszenia zaliczki na podatek o kwotę stanowiącą:
- 1) 1/12 kwoty zmniejszającej podatek albo
- 2) 1/24 kwoty zmniejszającej podatek, albo
- 3) 1/36 kwoty zmniejszającej podatek
- - w zależności od ilości „etatów”, z których osiąga dochody.
W wypadku gdy podatnik w danym miesiącu uzyskał od tego samego płatnika przychody z różnych tytułów, płatnik stosuje do tych przychodów złożone oświadczenie o stosowaniu pomniejszenia, przy czym łączna kwota pomniejszenia zastosowana w tym miesiącu przez tego płatnika nie może przekroczyć kwoty wskazanej w tym oświadczeniu.
Łączna kwota pomniejszenia stosowana przez wszystkich płatników w danym miesiącu nie może przekraczać kwoty stanowiącej 1/12 (miesięcznej) kwoty zmniejszającej podatek (kwota wolna jest bowiem jedna i dotyczy wszystkich łącznych dochodów podatnika, a nie oddzielna dla każdego źródła zarobkowania).
Niepobieranie zaliczek na podatek przy spodziewanym nieprzekroczeniu kwoty wolnej w roku podatkowym
Ponadto, w związku z treścią nowo dodanego art. 31c ustawy o PIT, płatnicy nie będą obowiązani do pobierania zaliczek na podatek dochodowy, pod warunkiem otrzymania od podatnika wniosku o ich niepobieranie w danym roku podatkowym.
Podatnik będzie uprawniony do złożenia wspomnianego wniosku, w przypadku gdy przewiduje, iż uzyskane przez niego dochody podlegające opodatkowania skalą podatkową nie przekroczą w danym roku podatkowym kwoty wolnej od podatku – 30.000 zł.
W przypadku uzyskania przez podatnika, który złożył omawiany wniosek, dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach skali podatkowej, przekraczających u tego płatnika w roku podatkowym kwotę 30 000 zł, płatnik oblicza zaliczki w dalszym etapie już bez pomniejszania, o którym mowa w art. 31b (pomniejszenie zaliczki na podatek o kwotę stanowiącą nie więcej niż 1/12 kwoty zmniejszającej podatek).
Omówione powyżej zmiany mają wejść w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. Należy je ocenić jako pozytywne dla podatników, jednak są one wprowadzane celem naprawy Polskiego Ładu 1.0 obowiązującego od 1 stycznia 2022 r., który – jako że został wprowadzony w ekspresowym tempie - wymaga teraz wielu poprawek.
O autorze: Mateusz Krawczyński. Młodszy konsultant podatkowy w Russell Bedford Poland. Absolwent studiów licencjackich na kierunku Logistyka oraz studiów magisterskich Szkoły Głównej Handlowej na kierunku Finanse i Rachunkowość. Obecnie studiuje Prawo na Uczelni Łazarskiego. Wcześniejsze doświadczenie zawodowe w zakresie podatków zdobywał w jednej z firm z tzw. Wielkiej Czwórki. Specjalizuje się w podatku od towarów i usług, w szczególności pod kątem rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego.