Podział przez wydzielenie stanowi proces, w którym spółka kapitałowa przenosi część swojego majątku do innej spółki, tj. spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej. Zasady wyodrębnienia majątku spółki określa się w planie podziału poprzez wskazanie składników majątkowych spółki dzielonej, które przejdą do spółki przejmującej. Często zdarza się, że wyodrębniana część majątku objęta jest niezakończonym postępowaniem sądowym.
Skutkiem podziału przez wydzielenie jest wstąpienie przez spółkę przejmującą w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału. Jest to tzw. sukcesja uniwersalna, która następuje z mocy prawa.
W tym jednak przypadku można mówić o sukcesji częściowej, gdyż wstąpienie w prawa i obowiązki spółki dzielonej dotyczy tylko tych składników majątkowych określonych w planie podziału, które są przypisane spółce przejmującej.
Tym samym, do spółki przejmującej mogą trafić prawa rzeczowe, wierzytelności, roszczenia oraz składniki niematerialne i prawne.
Zasadą jest, że pełnomocnictwa udzielone przez spółkę dzieloną wygasają z dniem podziału. Jednak w przypadku podziału przez wydzielenie, spółka przejmująca może wstąpić w stosunek prawny pełnomocnictwa w charakterze mocodawcy.
Wstąpienie spółki przejmującej do postępowania
Spółka, która w toku postępowania o prawo objęte wydzielonym majątkiem, nabyła w wyniku podziału przez wydzielenie część majątku spółki dzielonej, wstępuje do postępowania o to prawo w miejsce spółki dzielonej bez potrzeby uzyskania zgody strony przeciwnej.
W przypadku podziału przez wydzielenie, a więc w sytuacji gdy spółka dzielona nie ulega rozwiązaniu a więc zachowuje swój byt prawny, nie dochodzi do zawieszenia postępowania sądowego, ponieważ spółka dzielona nie traci zdolności sądowej.
Tym samym spółka przejmująca wstąpi do postępowania w miejsce spółki dzielonej, bez konieczności uzyskania zgody strony przeciwnej.
Co w sytuacji, gdy spółka przejmująca nie wstąpi do procesu?
Nie wstąpienie spółki przejmującej do postępowania doprowadzi do sytuacji, w której sąd będzie rozstrzygał sprawę nie uwzględniając faktu zbycia praw lub obowiązków, zatem rozstrzygnięcie będzie obejmowało dotychczasowe strony. Co jednak istotne, orzeczenie uzyska tzw. rozszerzoną prawomocność. Oznacza to, że prawomocność zostanie rozciągnięta wobec spółki przejmującej, co spowoduje ewentualne nadanie klauzuli wykonalności na rzecz lub przeciwko spółce przejmującej.
Podział spółki a udzielone pełnomocnictwa
Zasadą jest, że pełnomocnictwa udzielone przez spółkę dzieloną wygasają z dniem podziału. Jednak w przypadku podziału przez wydzielenie, spółka przejmująca może wstąpić w stosunek prawny pełnomocnictwa w charakterze mocodawcy. Niemniej wobec tego, że kwestia ta jest poddawana dyskusji, zasadnym byłoby wypowiedzenie dotychczasowych pełnomocnictw i ponowne udzielenie ich przez spółkę przejmującą już po dniu podziału.