Dziecko w postępowaniu sądowym może występować w roli świadka lub ofiary przestępstwa. W takich sytuacjach nieunikniony jest ich udział w przesłuchaniu. Małoletni biorący dział w tej czynności procesowej mogą liczyć na specjalne traktowanie.
Wynika to przede wszystkim z wczesnego etapu rozwoju dziecka oraz nie w pełni rozwiniętych właściwości psychofizycznych. Dla jego dobra podczas przesłuchania właściwego może być obecny biegły z zakresu psychologii. Poniżej opisane zostały cele stawiane przed takim specjalistą.
Podstawowym zadaniem stawianym przed biegłym z zakresu psychologii jest ocena wiarygodności zeznań świadka. Na ich podstawie wydawane są orzeczenia w sądzie, dlatego nie można bezkrytycznie uznawać je za prawdziwe
Biegły psycholog podczas czynności wstępnych
To od przygotowania małoletniego do przesłuchania zależy, jak przebiegnie samo składanie zeznań. Podczas takiego spotkania z biegłym psychologiem, dziecko otrzymuje komplet informacji na temat procedury przesłuchania. Szczegółowo przedstawiane są mu jego prawa i obowiązki.
Świadek informowany jest też o tym, kto weźmie udział w późniejszym przesłuchaniu. Ekspert powoływany w postępowaniu sądowym zazwyczaj przeprowadza też z dzieckiem szereg zadań mających na celu poprawę koncentracji uwagi.
Działania te mają na celu zmniejszyć stres u świadka podczas przesłuchania właściwego i nakłonić dziecko do złożenia precyzyjnych zeznań. Podkreślić należy fakt, że biegły psycholog nie może korygować sposobu myślenia świadka, poprawiać stylistyki jego wypowiedzi oraz rozmawiać z nim na tematy związane z prowadzonym postępowaniem.
Dalsze zadania biegłego
Podstawowym zadaniem stawianym przed biegłym z zakresu psychologii jest ocena wiarygodności zeznań świadka. Na ich podstawie wydawane są orzeczenia w sądzie, dlatego nie można bezkrytycznie uznawać je za prawdziwe. Ekspert podczas rozmowy z małoletnim określa jego zdolności do postrzegania i zapamiętywania określonych sytuacji.
Weryfikuje, jakie relacje wiążą świadka z innymi ludźmi, w tym z uczestnikami podstępowania karnego. Biegły psycholog sądowy sprawdza, czy dziecko jest podatne na sugestie ze strony innych i czy może mu towarzyszyć silna lojalność wobec oprawcy. Upewnia się także co do tego, czy małoletni świadek ma tendencję do fantazjowania i kłamstwa.
Biegły podczas przeprowadzania swoich czynności dba o dobro dziecka. Dlatego do jego zadań należy również ocena stanu psychicznego małoletniego po przeżytych traumach. Określa, czy dziecko jest w stanie bez narażenia na wtórną wiktymizację uczestniczyć w kolejnych etapach postępowania.