środa, 17 lipiec 2019 06:53

Pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji a interes spółki

Instytucja pozbawienia akcjonariuszy prawa poboru akcji jest ciekawym przykładem tego, jak na praktykę obrotu wpływają teoretyczne rozważania dotyczące zdefiniowania interesu spółki.

Prawo poboru akcji jest uprawnieniem korporacyjnym zapewniającym akcjonariuszom pierwszeństwo przy obejmowaniu nowych akcji, emitowanych w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki. Instytucja prawa poboru akcji opisana w art. 433 § 2 KSHsłuży ochronie interesów dotychczasowych akcjonariuszy przed „rozwodnieniem” ich akcji w spółce. Pozbawienie prawa poboru jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy leży w interesie spółki.

Wyłączenie prawa poboru akcji dotychczasowych akcjonariuszy z uwagi na interes spółki może wystąpić w sytuacji, gdy osoby, na których rzecz dokonano wyłączenia prawa poboru akcji, mogą zapewnić spółce środki finansowe, których nie są w stanie wnieść dotychczasowi akcjonariusze

Definicja interesu spółki

W doktrynie prezentowane są różne poglądy dotyczące tego, jak należy definiować interes spółki. Istnieje radykalna koncepcja, zgodnie z którą interes spółki, jako odrębnej osoby prawnej, powinien być konstruowany i oceniany w oderwaniu od interesu jej akcjonariuszy. Istnieje również inne radykalne stanowisko, zgodnie z którym interes spółki jest tożsamy z interesem akcjonariusza (wspólnika) większościowego, jednak stanowisko to nie jest powszechnie akceptowane wśród przedstawicieli doktryny. Najpowszechniejszy obecnie pogląd zakłada, że interes spółki jest wypadkową interesów wszystkich grup jej wspólników oraz wspólnego celu, określonego w umowie lub w statucie spółki. Tym samym nie może istnieć odrębny, samodzielny interes spółki jako osoby prawnej. Koncepcja interesu spółki jako „wypadkowej interesów” znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (stanowisko SN wyrażone w wyr.z5.11.2009 r., I CSK158/09, OSN2010, Nr 4, poz. 63).

Wpływ teorii na praktykę

Przyjmując pogląd, według którego interes spółki, jako odrębnej osoby prawnej, powinien być konstruowany i oceniany w oderwaniu od interesu jej akcjonariuszy, należy założyć, że wyłączenie prawa poboru akcji będzie możliwe zawsze, gdy korzyści spółki wynikające z takiego wyłączenia będą mniejsze niż ewentualny uszczerbek dla akcjonariuszy.

Przyjęcie koncepcji interesu spółki jako „wypadkowej interesów” oznacza konieczność dokonywania oceny także z perspektywy wyważenia zróżnicowanych i ścierających się w spółce interesów akcjonariuszy. Przy dokonywaniu takiej oceny należy skonfrontować korzyść, jaką odniesie spółka (a przez to jej akcjonariusze), np. z faktu pozyskania nowego inwestora, z uszczerbkiem po stronie akcjonariuszy polegającym na zmniejszeniu się ich udziału w spółce.

Jako przykłady, w których wyłączenie prawa poboru akcji może niemal zawsze leżeć w interesie spółki, można wymienić: skierowanie emisji akcji do pracowników spółki, emisję aportową (wynikającą z potrzeby pozyskania dla spółki określonych aktywów np. udziałów w innych spółkach), ofertę publiczną akcji poprzedzającą starania spółki o dopuszczenie jej akcji do obrotu na rynku regulowanym albo do alternatywnego systemu obrotu. W praktyce często spotykanym jest wyłączanie prawa poboru akcji dotychczasowych akcjonariuszy, gdy nowi akcjonariusze mają wnieść do spółki środki finansowe, wkłady niepieniężne lub inne unikalne usługi i świadczenia, których nie są w stanie wnieść dotychczasowi akcjonariusze, a także wtedy, gdy do spółki ma przystąpić inwestor strategiczny.

Każdorazowo w takim przypadku należy jednak rozważać, czy pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji jest korzystniejsze dla spółki niż pozostawienie im tego prawa. Dla przykładu Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 28 maja 2014 r. (I ACA3/14, Legalis) orzekł, że wyłączenie prawa poboru akcji dotychczasowych akcjonariuszy z uwagi na interes spółki może wystąpić w sytuacji, gdy osoby, na których rzecz dokonano wyłączenia prawa poboru akcji, mogą zapewnić spółce środki finansowe, których nie są w stanie wnieść dotychczasowi akcjonariusze.

Znaczenie praktyczne

W przypadku gdy na walnym zgromadzeniu ma być rozstrzygana kwestia pozbawienia akcjonariuszy prawa poboru, zarząd zobowiązany jest do przedstawienia zgromadzeniu pisemnej opinii uzasadniającej powody pozbawienia prawa poboru. Zarząd w swojej opinii powinien uzasadnić, że pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru następuje w interesie spółki.

Na marginesie, dla spółki publicznej oznacza to obowiązek zamieszczenia opinii zarządu na stronie internetowej spółki (art. 4021§ 1 pkt 3 KSH).

Co bardzo istotne – ocena tego, czy pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru leży w interesie spółki jest objęta zakresem kognicji sądu rejestrowego w ramach postępowania prowadzonego na podstawie wniosku o wpisanie podwyższenia kapitału do rejestru. Z powodu niespełnienia tej przesłanki uchwała o pozbawieniu akcjonariuszy prawa poboru jest bowiem nieważna, a zatem nieważne są również umowy objęcia akcji, jako umowy naruszające ustawowe prawo poboru. W konsekwencji niezgodny ze stanem rzeczywistym jest dołączony do wniosku spis nabywców akcji. W praktyce jednak, merytoryczne zbadanie tej kwestii z reguły wykracza poza możliwości sądów rejestrowych. 

Autor: Przemysław Lach, aplikant radcowski Russell Bedford 

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Poradnik antykryzysowy

broszura rb 2020

Specustawa w praktyce

Pandemia tzw. koronawirusa (SARS-CoV-2, COVID-19) zmienia bardzo wiele aspektów prawa. Przepisy mające dać wsparcie pracownikom, przedsiębiorcom, pracodawcom i innym podmiotom gospodarczym, wprowadzone specustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Przedłużenie terminów przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy i zryczałtowany podatek… https://t.co/p4nsgNrEmE
RB__Poland System Informacji Finansowej ma przeciwdziałać praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu - Russell Bedford https://t.co/pQWSlUtQJf
RB__Poland Polska na końcu stawki w rankingu Tax Foundation - Russell Bedford https://t.co/3LA2DOh4ZW
RB__Poland BREXIT. Zakup nieruchomości w Wielkiej Brytanii, a ulga mieszkaniowa - Russell Bedford https://t.co/dcwQAujYJ7