piątek, 06 grudzień 2019 07:46

Odpowiedzialność karna za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki

Z tytułu niezłożenia w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości można ponieść odpowiedzialność nie tylko finansową, lecz także karną.

Przepisu stanowiącego o odpowiedzialności z tytułu niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy szukać w ustawie z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., dalej jako „k.s.h.”). Zgodnie z art. 586 ks.h. kto, będąc członkiem zarządu spółki albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Podstawa zarzutu odpowiedzialności karnej z 586 k.s.h.

Aby ustalić znamiona odpowiedzialności karnej z tytułu niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy odwołać się do pojęcia „stanu niewypłacalności” rozumianego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 498 ze zm.) Prawo upadłościowe (dalej jako „Prawo upadłościowe”).

Aby ustalić znamiona odpowiedzialności karnej z tytułu niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy odwołać się do pojęcia „stanu niewypłacalności” rozumianego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.

Podstawą zarzutu formułowanego art. 586 k.s.h. może być bowiem wyłącznie faktycznie i formalnie ściśle określona podstawa ogłoszenia upadłości (niewypłacalność dłużnika) 1.

Przesłanki, na podstawie których należy oceniać czy wystąpił stan niewypłacalności spółki, znajdują się w treści art. 11 Prawa upadłościowego.

Z pewnością natomiast zagadnienie czy w spółce wystąpiły warunki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki zgodnie z art. 11 Prawa upadłościowego wymagają wiedzy specjalnej, dlatego też w procesie karnym powinny być stwierdzone przez powołanego w tym celu biegłego (z zakresu finansów i rachunkowości lub analizy ekonomicznej) 2.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż do znamion tego przestępstwa nie należy skutek w postaci szkody. Przestępstwo to można natomiast popełnić z winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim albo ewentualnym3.

Brak kary za nieprawidłowe zgłoszenie wniosku o upadłość 

Zgodnie z 586 k.s.h. karalne jest wyłącznie niezgłoszenie wniosku o upadłość, natomiast nieprawidłowe zgłoszenie wniosku o upadłość nie jest penalizowane. Należy więc przyjąć, że zgłoszenie wniosku o upadłość, który został np. odrzucony z powodu braków formalnych, nie będzie karalne na podstawie art. 586 k.s.h. 4

Z drugiej strony – na podstawie art. 586 k.s.h. karalne będzie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki po 30-dniowym terminie wskazanym art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego, tj. wniosku złożonym po terminie 30 dni od wystąpienia jednej z okoliczności wskazanej w 11 Prawa upadłościowego – od momentu wystąpienia „stanu niewypłacalności” spółki.

Kto ponosi odpowiedzialność 

Osobą ponoszącą odpowiedzialność może być członek zarządu lub likwidator spółki 5, zatem przedmiotowy przepis należy zastosować do sytuacji, w której w spółce został zastosowania analizowanego przepisu karnego dotyczy wszystkich spółek prawa handlowego, w których występuje członek zarządu lub likwidator.

W związku z tym, iż w spółkach osobowych co do zasady nie ma zarządu (z wyjątkiem spółki partnerskiej, gdzie można powołać zarząd), to jeżeli przyczyny upadłości wystąpią w takiej spółce (z wyjątkiem spółki partnerskiej) niebędącej w stanie likwidacji i wniosek o ogłoszenie upadłości nie zostanie zgłoszony w odpowiednim terminie, nie będzie podstaw do stosowania art. 586 k.s.h.6

Niedopuszczalne jest rozszerzenie zastosowania przepisu art. 586 k.s.h na prokurenta7.

Świadomość rzeczywistej kondycji finansowej spółki

Warunki, o których mowa w art. 586 KSH, mają charakter warunków formalnych są ściśle związane danymi warunkami faktycznymi związanymi z rzeczywistą kondycją finansową spółki. 

Jeżeli podejrzany bądź oskarżony wykaże, iż w zakresie wiedzy dotyczącej rzeczywistej kondycji finansowej spółki został wprowadzony w błąd, to możliwe jest uznanie przez Sąd, że sprawca nie będzie podnosi odpowiedzialności karnej na podstawie art. 28 k.k. § 18 ( nie popełnia przestępstwa, kto pozostaje w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu). zabronionego.

W tym jednak zakresie należy odróżniać faktyczny brak wiedzy od braku zamiaru złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ na sprawcy tego czynu ciąży szczególny prawny obowiązek dbania oraz monitorowania kondycji finansowej spółki 9.

Odpowiedzialność karna a odpowiedzialność cywilna

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego sąd w postępowaniu cywilnym jest związany wyrokiem prawomocnym wyrokiem karnym skazującym za czyn określony w art. 586 k.s.h. Niemniej jednak wydanie skazującego wyroku karnego w powyższym zakresie nie zwalnia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych od oceny przesłanki egzoneracyjnej wszczęcia we właściwym czasie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania restrukturyzacyjnego) – art. 116 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 10.

1 Kodeks Spółek Handlowych. Komentarz, Jacek Bieniak, Dr Michał Bieniak, Dr Grzegorz, Nita-Jagielski, Prof. Dr Hab. Krzysztof Oplustil, Robert Pabis, Dr Anna Rachwał, Dr Hab. Marcin, Spyra, Dr Grzegorz Suliński, Dr Marcin Tofel, Małgorzata Wawer, Prof. Dr Hab. Robert Zawłocki, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2020 Wydanie 7, Legalis

2 Ibidem

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 lutego 2015 r., I ACa 1213/14, LEX nr 1651972

4Kodeks Spółek Handlowych. Komentarz, Jacek Bieniak, Dr Michał Bieniak, Dr Grzegorz, Nita-Jagielski, Prof. Dr Hab. Krzysztof Oplustil, Robert Pabis, Dr Anna Rachwał, Dr Hab. Marcin, Spyra, Dr Grzegorz Suliński, Dr Marcin Tofel, Małgorzata Wawer, Prof. Dr Hab. Robert Zawłocki, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2020 Wydanie 7, Legalis

5 Ibidem

6 Rodzynkiewicz Mateusz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, Opublikowano: WKP 2018, Stan prawny: 15 kwietnia 2018 r., LEX

7 (zob. A. Dziekan, Uprawnienie prokurenta do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, PPH 2017, nr 12, s. 53-54).

8Kodeks Spółek Handlowych. Komentarz, Jacek Bieniak, Dr Michał Bieniak, Dr Grzegorz, Nita-Jagielski, Prof. Dr Hab. Krzysztof Oplustil, Robert Pabis, Dr Anna Rachwał, Dr Hab. Marcin, Spyra, Dr Grzegorz Suliński, Dr Marcin Tofel, Małgorzata Wawer, Prof. Dr Hab. Robert Zawłocki, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2020 Wydanie 7, Legalis

9 Ibidem

10 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r. (III UK 63/12, LEX nr 1330598)

Autor: Hanna Żołnierkiewicz 

Adwokat w Departamencie Prawnym. Od 2017 roku związana z Russell Bedford Dmowski i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka Sp.k. Posiada doświadczenie w obsłudze prawnej na rzecz przedsiębiorców w zakresie łączenia, podziału i przekształcenia spółek oraz w zakresie prawa upadłościowego, prawa restrukturyzacyjnego i prawa rynku kapitałowego. Prowadzi bieżącą obsługę spółek prawa handlowego, w tym sporządza dokumentację korporacyjną, zarówno w języku polskim jak i w angielskim. Reprezentuje również klientów przed sądami powszechnymi w sprawach z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego.

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

O Russell Bedford

broszura rb 2020

Witamy

w gronie niezależnych księgowych, audytorów, doradców podatkowych i konsultantów biznesowych, zrzeszonych w sieci Russell Bedford International. Od ponad 35 lat światowa sieć firm konsultingowych Russell Bedford International zapewnia wiedzę finansową i doradztwo biznesowe podmiotom na wielu różnych rynkach i branżach w każdym zakątku świata.

Pobierz broszurę Russell Bedford

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Prawo pracy i ubezpieczenia społeczne w projekcie tarczy antykryzysowej – rozbieżności interpretacyjne - Russell Be… https://t.co/uXJKhdgNy7
6hreply
RB__Poland RT @RussellBedford: Our CEO answers questions on how the network is dealing with the current situation. https://t.co/EmmgMBXpUe
RB__Poland Specustawa dotycząca Tarczy Antykryzysowej – opcje wsparcia w zakresie podatków i poprawki Senatu - Russell Bedford https://t.co/23QitSsNgn
RB__Poland Płynność finansowa w dobie koronawirusa. Darowizna w rodzinie a podatek - Russell Bedford https://t.co/wTDMzHh9MA