Klauzula obejścia prawa podatkowego w polskim systemie prawa podatkowego obowiązuje już ponad rok. W tym czasie możemy zaobserwować pierwsze przykłady praktycznego podejścia organów podatkowych w stosunku do stosowania niektórych jej przepisów.
Najczęściej praktykowanym przykładem zastosowania przepisów klauzuli jest wydawanie postanowień w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
Uzasadnieniem takiego postępowania organów podatkowych jest ich zdaniem uzasadnione podejrzenie, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego stanowią unikanie opodatkowania. Przedmiotowe postanowienia odmawiające dotyczyły m. in.
takich kwestii jak skutki przekształcenia spółki, skutki aportu oraz konsekwencje przekazania darowizny.
W konsekwencji pojawiły się również pierwsze orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych – dotyczące w większości przypadków zaskarżania postanowień w przedmiocie odmowy interpretacji. Sądy potwierdzają, że organ wydający interpretację indywidualną nie jest uprawniony do wypowiadania się czy w konkretnym stanie faktycznym znajdzie zastosowanie postępowanie klauzulowe.
Co więcej, w dniu 16 grudnia 2016 r. została wydana odmowa wydania opinii zabezpieczającej dotycząca transakcji połączenia spółek. Szereg argumentów zawartych w przedmiotowym dokumencie stanowi wskazówkę dla rozumienia przez organy podatkowe przepisów klauzuli.
Minister Finansów i Rozwoju uznał dokonane w przedstawionym zdarzeniu czynności za jeden ciąg czynności w rozumieniu przepisów klauzuli. Odnosząc się jednak do celu zrealizowanej czynności, Minister podzielił przedmiotowe czynności na poszczególne etapy, odnosząc się osobno do ich biznesowych celów a nie ciągu czynności jako całości.
Powyższe działanie może wzbudzać wątpliwości z perspektywy przepisów klauzuli. Z treści odmowy można wywnioskować m.in.
że organy podatkowe przywiązują wagę do kwotowego zestawienia korzyści podatkowych i nie-podatkowych, wynikających z danej czynności, na potrzeby oceny, czy czynność została przeprowadzona przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej.
Stosowane działania przez organy podatkowe zmuszają do przyjrzenia się bliżej mechanizmom stosowanym przez przedsiębiorców w ich działalności.
Obowiązująca klauzula obliguje do wnikliwej analizy działań przedsiębiorców, którzy są narażeni na liczne kontrole organów podatkowych celem ustalenia prawidłowości przypisanych podatnikowi skutków podatkowych.
Podatnik, który nie zadba o dostosowanie struktury prawnej do swoich celów gospodarczych, może być narażony do ustalenia skutków podatkowych w sposób odmienny od tych, które faktycznie założył.