środa, 21 listopad 2018 08:38

Nowe zasady opodatkowania obrotu walutą wirtualną – opodatkowanie dochodu uregulowane. W zakresie PCC i VAT pozostaje niepewność

Designed by Freepik Designed by Freepik

W ramach nowelizacji przepisów ustaw o podatkach dochodowych, jaka w dość szybkim procesie została uchwalona, zaproponowano uregulowanie kwestii opodatkowania dochodu uzyskanego ze zbycia waluty wirtualnej. Zagadnienie to stało się dość istotne w związku z rosnącym zainteresowaniem tzw. „kryptowalutami”, „bitcoinami” (popularne, choć nie do końca poprawne określenia waluty wirtualnej) 1 przy braku jednoznacznych regulacji dotyczących opodatkowania dochodu z takiej sprzedaży.

Wątpliwości dotyczące opodatkowania waluty wirtualnej w 2018 roku

W początkowej fazie zainteresowania obrotem walutą wirtualną pojawiały się głosy, że obrót tego rodzaju ze względu na swój charakter nie jest objęty dyspozycjami przepisów ustaw o podatkach dochodowych i jako taki nie powinien być objęty opodatkowanie. Dyskusje te zostały w zasadzie ostatecznie ucięte przez Naczelny Sąd Administracyjny na początku 2018 r. NSA jednoznacznie stwierdził, że co prawda pieniądz elektroniczny w Polsce nie stanowi środka płatniczego, ale jednak obrót kryptowalutą jest czynnością opodatkowaną jako transakcja dokonywana na prawach majątkowych.2Wyjaśnione zostały tym samym wątpliwości co do tego czy podatek należy zapłacić, jednak nadal pozostała niepewność co do tego w jaki sposób prawidłowo ustalić wysokość tego podatku. NSA w przywołanym wyroku wyraził opinię, iż waluta wirtualna powinna być kwalifikowana do źródła przychodu jako prawo majątkowe, ponieważ posiada 2 podstawowe przymioty – jest zbywalna oraz posiada określoną (możliwą do ustalenia) wartość majątkową.3

Zgodnie z intencją ustawodawcy w ramach uchwalonych zmian określono, iż przychody ze zbycia waluty wirtualnej powinny być zaliczane do przychodów z kapitałów pieniężnych

W takiej sytuacji pojawia się realne ryzyko opodatkowania takiego dochodu uzyskanego przez osobę fizyczną z zastosowaniem skali podatkowej, a w konsekwencji możliwości stosowania stawki progresywnej, odpowiednio 32% stawki po przekroczeniu progu przychodów. Z uwagi bowiem na nieobjęcie tego rodzaju przychodu żadnym przepisem określającym szczególne zasady ustalania podstawy opodatkowania i stawki należałoby przychody osiągnięte ze zbycia waluty wirtualnej połączyć z innymi dochodami i zastosować podstawowe zasady – czyli skalę podatkową.4

Z kolei Ministerstwo Finansów w oficjalnym wyjaśnieniu wydanym na początku kwietnia 2018 roku wskazało, iż przychody z obrotu kryptowalutą mogą być zakwalifikowane do źródła przychodu jako prawo majątkowe albojako przychody z odpłatnej działalności gospodarczej, w sytuacji kiedy kryptowaluta jest zbywana w ramach działalności, która posiada zarobkowy charakter, oraz jest wykonywana we własnym imieniu przez podatnika w sposób zorganizowany i ciągły (a zatem spełnia ogólne przesłanki ustalenia istnienia działalności gospodarczej dla potrzeb podatku dochodowego)5.

Wobec tego rodzaju niepewności co do właściwego stosowania zasad opodatkowania, nowelizacja w tym zakresie stała się koniecznością, co było zostało zapowiedziane przez MF w pierwszej połowie 2018 roku.

Opodatkowanie dochodu ze zbycia waluty wirtualnej od 1 stycznia 2019 roku

Zgodnie z intencją ustawodawcy w ramach uchwalonych zmian określono, iż przychody te powinny być zaliczane do przychodów z kapitałów pieniężnych. 6

W myśl nowo uchwalonych przepisów 7wskazano, że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia walut wirtualnych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Doprecyzowano również w jaki sposób należy ustalać taki dochód – powinna to być różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia walut wirtualnych a kosztami uzyskania przychodów. Ustawodawca wskazuje również jakie kategorie wydatków powinny być rozpoznawane jako koszty uzyskania przychodów dla potrzeb ustalenia właściwej wysokości dochodu. Zgodnie z nowym przepisem mają to być udokumentowanewydatki bezpośrednio poniesionena nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej. Co do zasady koszty powinny być potrącane w roku, w którym zostały poniesione, chyba że w danym roku wartość poniesionych kosztów przewyższa wartość przychodów z odpłatnego zbycia, wówczas nadwyżka kosztów powiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej w kolejnym roku.8Warto przy tym zwrócić uwagę, iż te realnie poniesione koszty wymagają właściwego udokumentowania, przy czym dokumentem tym niekoniecznie musza być faktury – w wydanym niedawno wyroku przez WSA w Gliwicach potwierdzono, że wygenerowany zestaw transakcji z systemu giełdy elektronicznej również może być właściwym sposobem udokumentowania poniesionego wydatku.9Drugim kluczowym warunkiem jest konieczność istnienia bezpośredniego związku poniesionego kosztu z nabyciem/sprzedażą waluty wirtualnej – oznacza to, że kosztem uzyskania przychodów nie będą m.in. koszty finansowania zakupu walut wirtualnych takie jak pożyczki, kredyty czy koszty umów inwestycyjnych.

Wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą opodatkowaniu podlegać będzie dochód uzyskany bezpośrednio z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej ma swoje konsekwencje dla rozwijającej się (właściwie dopiero powstającej) branży związanej z obrotem kryptowalutami. Przede wszystkim taki sposób sformułowania źródła przychodów oznacza, że nowo wprowadzone zasady dotyczą tylko podatników, którzy osiągają przychody bezpośrednio pochodzące z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

Tymczasem oprócz uzyskiwania dochodów pochodzących bezpośrednio ze zbycia waluty wirtualnej możliwe są różne transakcje związane z obrotem walutą wirtualną. Naturalnym zjawiskiem jest, iż wraz z rosnącą popularnością waluty wirtualnej jako alternatywnej formy inwestowania pojawiają się propozycje narzędzi, które będą umożliwiały korzystanie, przekazywanie, wymianę, sprzedaż kryptowaluty.

W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wprost wskazano, że do źródła przychodów z obrotu walutami nie będą zaliczane przychody podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie:

  • wymiany walut wirtualnych i środków płatniczych,
  • wymiany walut wirtualnych na inne waluty wirtualne,
  • pośrednictwa w wymianie o której mowa w poprzednich punktach,
  • prowadzenia rachunków, czyli zapewniania możliwości korzystania z jednostek walut wirtualnych w formie elektronicznych zbiorów oraz przeprowadzania transakcji wymiany walut wirtualnych.

Wskazano przy tym również, że zdarzeniem obojętnym podatkowo pozostaje wymiana pomiędzy samymi kryptowalutami, bez względu czy jest ona dokonywana na giełdzie, czy też jednostkowo.

W konsekwencji takiego stanu rzeczy należy tutaj wyodrębnić 2 odmienne sytuacje:

  1. sytuację osoby/jednostki, która dokonuje transakcji na elektronicznej giełdzie kryptowalut – w odniesieniu do jej przychodu z tego tytułu znajdą zastosowanie nowo uchwalone zasady opodatkowania dochodu, które są tożsame z zasadami opodatkowania dochodu uzyskanego z dokonania indywidualnej transakcji sprzedaży poza giełdą, w obu przypadkach podatnik uzyskujący taki przychód powinien samodzielnie obliczyć oraz wykazać w deklaracji rocznej przychód, koszty, dochód, wysokość należnego podatku, nie przewiduje się zaangażowania płatników w pobór tego podatku;

  2. sytuację osoby/podmiotu, który jest organizatorem/założycielem/operatorem giełdy kryptowalut – na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie wskazano odrębnego reżimu opodatkowania dochodów uzyskiwanych z tego tytułu działalności, należy się spodziewać, że aktywność tego rodzaju będzie traktowana jako działalność gospodarcza i do tego źródła powinny być kwalifikowane przychody uzyskane z działalności polegającej m.in. na prowadzeniu giełdy waluty wirtualnej czy elektronicznych kantorów.

Nie tylko podatek dochodowy…

Rozwijający się rynek waluty wirtualnej implikuje dyskusje podatkowe nie tylko w zakresie opodatkowania dochodu inwestorów i organizatorów systemu umożliwiającego obrót, lecz także w odniesieniu do opodatkowania samego obrotu. Zgodnie z wyjaśnieniami MF dla potrzeb podatku VAT pojęcie walut używanych jako prawny środek płatniczy obejmuje również walutę wirtualną, a w konsekwencji działalność w zakresie kupna i sprzedaży tzw. kryptowalut podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług.10Jednakże z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług przewidziano zwolnienie przedmiotowe dla transakcji dotyczących walut uznawanych za prawny środek płatniczy – VAT nie jest naliczany w związku z takimi transakcjami. MF wyjaśnił również, że transakcje sprzedaży lub zamiany kryptowaluty, o ile nie byłyby objęte podatkiem VAT (wyjątek dotyczy również transakcji korzystających ze zwolnienia przedmiotowego), powinny być opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych z zastosowaniem stawki 1% wartości rynkowej nabywanego prawa majątkowego (a zatem po stronie kupującego powstawałby obowiązek podatkowy w PCC w wysokości 1% wartości nabytej waluty wirtualnej).11W praktyce egzekwowanie takiego podejścia przez organy podatkowe oznaczałoby postawienie pod znakiem zapytania opłacalności inwestowania w waluty wirtualne. Wobec tak daleko idących konsekwencji, przy jednoczesnych trudnościach w wypracowaniu spójnego podejścia do zasad opodatkowania (czy też wyłączenia od opodatkowania) obrotu walutą wirtualną podatkami obrotowymi, w lipcu 2018 r. MF wydał specjalne rozporządzenie na podstawie którego zaniechano poboru podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży lub zamiany waluty wirtualnej, które ma obowiązywać do dnia 30 czerwca 2019 r. Oznacza to, iż MF przewiduje, że do połowy przyszłego roku nowe zasady dotyczące stosowania PCC (i VAT) do walut wirtualnych zostaną opracowane. 

Tym samym sytuacja dla zainteresowanych obrotem walutą wirtualną nadal obarczona jest niepewnością co do konsekwencji podatkowych.

Piśmiennictwo:

1 Dla potrzeb dyskusji nad wprowadzeniem nowych zasad opodatkowania obrotu walutami wirtualnymi przyjęto definicję z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (w skrócie jest to cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest środkiem płatniczym, międzynarodową jednostką rozrachunkową, pieniądzem elektronicznym, instrumentem finansowym ani wekslem/czekiem, lecz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego),

2 Wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 488/16,

3 Art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „updof”), odpowiednio art. 14 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: „updop”), 

4 Zastosowanie powinien znaleźć tutaj art. 27 ust. 1 updof,

5 Art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5b updof,

6 Art. 9 ust. 3a updof, odpowiednio art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. f updop,

7 Art. 30b ust. 1a, 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpowiednio art. 22d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,

8 Art. 22 ust. 14-16 updof, odpowiednio art. 

9 Wyrok WSA w Gliwicach z 11 września 2018r.,sygn. I SA/Gl 464/18 

11 Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Autor

Leszek Dutkiewicz

Partner w Russell Bedford. Od 2011 roku związany z Russell Bedford Poland. W latach 2008 – 2011 pracował dla czołowych firm doradczych (Ernst&Young, KPMG, BDO) świadcząc usługi z zakresu doradztwa podatkowego. Specjalizuje się w prawie podatkowym i gospodarczym, przede wszystkim w zakresie prawa podatkowego międzynarodowego, postępowań podatkowych, podatku VAT oraz cen transakcyjnych. Autor publikacji o tematyce związanej z prawem podatkowym, cywilnym i międzynarodowym. Wykładowca na szkoleniach z zakresu prawa podatkowego. Posiada wykształcenie prawnicze, w 2008 roku ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Masz pytanie z zakresu rachunkowości?

grzegorz blaszkowski

Audyt i usługi poświadczające

Grzegorz Błaszkowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: grzegorz.blaszkowskii@russellbedford.pl

grazyna zaremba1

Outsourcing księgowości

Grażyna Zaremba

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: grazyna.zaremba@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

RB Magazine

RB Magazine numer 56

W praktyce naszej kancelarii w sporej mierze skupiamy się na prawie korporacyjnym, które w Polsce nie jest zbyt przyjazne. Rząd nie dba szczególnie o interesy spółek, wychodząc z założenia, że są to silne organizacje, które mają środki, aby radzić sobie same. Szkoda, że zapomina się o tym jak cenne są chociażby dla rynku pracy.

Pobierz najnowszy RB Magazine

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Zmiana zakresu odpowiedzialności karnej za niegospodarność  - Russell Bedford Poland https://t.co/5BQnd9xij6
RB__Poland Ustawa o zatorach płatniczych remedium na podzieloną płatność? - Russell Bedford Poland https://t.co/TDB5mHVnNk
RB__Poland Ustawa o zatorach płatniczych remedium na podzieloną płatność? - Russell Bedford Poland https://t.co/rQeed3xyFO
RB__Poland Zapraszamy do lektury najnowszego numeru #RBMagazine Magazyn w formie darmowego pdf. do pobrania:… https://t.co/AK0zrs55hC