środa, 08 czerwiec 2022 07:00

NSA nie zgadza się na samowolę organów w sprawie doręczeń

Ustanowić pełnomocnika można z wielu powodów – braku czasu, chęci niezaprzątania sobie głowy postępowaniem albo po prostu z potrzeby profesjonalnej obsługi. Jednak co się dzieje w sytuacji, gdy organ prześle pismo nie do pełnomocnika, a dostarczy je bezpośrednio stronie? Czy takie doręczenie jest skuteczne, a pismo wywołuje skutki procesowe?

Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niedawno rozpatrywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany w skrócie: NSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. (sygn. akt: I SA/Bd 851/20) uwzględnił skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany w skrócie: ZUS) w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. i uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z powyższym ZUS nie zgodził się z wyrokiem sądu i  złożył skargę kasacyjną. Wbrew pozorom, clue sprawy nie dotyczyło samego zwolnienia, a prawidłowego dostarczenia decyzji. Została ona dostarczona bezpośrednio stronie, podczas gdy strona miała ustanowionego pełnomocnika w danej sprawie.

Zdaniem ZUS, przedstawionym w skardze kasacyjnej, wadliwe doręczenie decyzji nie może prowadzić do jej uchylenia, ponieważ wadliwie doręczona decyzja, np. z pominięciem pełnomocnika strony, wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne.

Na szczęście NSA nie pozwolił na tak daleko idącą samowolę. W wyroku z dnia 16 marca 2022 r. (sygn. akt: I GSK 1329/21) nie uwzględnił skargi kasacyjnej. Powołał się na art. 40 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego[1], zgodnie z którym: „Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.”.

W dalszej części uzasadnienia powołano się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993 r. (sygn. akt: III ARN 45/9345), zgodnie z którym przywołany wyżej przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków. I dalej: „(…) zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne.”[2]. Dlatego doręczenie pisma bezpośrednio stronie, podczas gdy działa przez nią prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nie wywołuje skutków prawnych.

W dalszej części została również przywołana wcześniejsza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt: I FPS 4/21). Zostało w niej stwierdzone, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 par. 2 Ordynacji podatkowej[3], który, według NSA, stanowi odpowiednik art. 40 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego[4], należy uznać za niewiążące.

NSA uznał, iż „nie był trafny zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni art. 40 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że naruszenie tego przepisu skutkowałoby brakiem wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego i w związku z tym miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, że naruszenie przez organ wynikającego z art. 40 § 2 k.p.a. nakazu doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony skutkuje brakiem wprowadzenia tej decyzji do obrotu prawnego.”[5]. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Biorąc pod uwagę argumenty przedstawione w uzasadnieniu do powyższego wyroku, można jedynie zgodzić się z Naczelnym Sądem Administracyjnym i uznać, iż postąpił słusznie. Przeciwna linia orzecznicza sądów administracyjnych mogłaby zapoczątkować nieład w postępowaniach administracyjnych, co doprowadziłoby do naruszenia jego podstawowych zasad, takich jak czynny udział strony w postępowaniu czy zasada działania organów w sposób budzący zaufanie obywateli.

 

[1] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.).

[2] Uzasadnienie do Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt: I GSK 1329/21

[3] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.).

[4] Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.

[5] Uzasadnienie do Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt: I GSK 1329/21

Autor: Michał Zdanowski

Konsultant podatkowy w Russell Bedford Poland. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Absolwent Podyplomowego Studium Podatków i Prawa Podatkowego Uniwersytetu Warszawskiego, Absolwent Podyplomowych Studiów Rachunkowość i Finanse Przedsiębiorstwa Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Przez okres studiów zdobywał doświadczenie w kancelariach zajmujących się sprawami prawno-podatkowymi. Od września 2013 r. związany jest z kancelarią Russell Bedford Poland. Specjalizuje się w dokumentowaniu transakcji dokonywanych pomiędzy podmiotami powiązanymi.

 

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Polski ład 2022

okladka polski lad

Polski ład to jeden z największych projektów rewolucjonizujących polskie prawo podatkowe. Wprowadza do niego wiele nowych praw, a także rozwiązania, które przez lata nie mogły się przebić, negowane przez przedsiębiorców, a nawet ich Rzecznika, jak np. de facto likwidację podatku liniowego. W niniejszej publikacji przedstawiamy najważniejsze zmiany.

Pobierz poradnik

Facebook

Twitter

RB__Poland Wyrok TSUE: świadczenia rodzinne obywateli UE mają spełniać przesłankę równościową - Russell Bedford https://t.co/NDEQDrZ3Zz
RB__Poland Wynagrodzenie członków zarządu sp. z o.o. za 2021 r. wypłacone w 2022 r. – opodatkowane na zasadach 2022 r., ale be… https://t.co/2G5yaPvVgw
RB__Poland Polskie przepisy dotyczące poboru danych przez służby niezgodne z Konstytucją i prawem unijnym - Russell Bedford https://t.co/kSlpwUgdeR
RB__Poland Nowelizacja kodeksu spółek handlowych koliduje z prawem podatkowym cen transferowych - Russell Bedford https://t.co/npuP4rVw4O