czwartek, 21 kwiecień 2022 12:21

Potrącenie – na czym polega i kiedy jest możliwe

Potrącenie to instytucja prawna uregulowana w art. 498 – 505 KC. To jednostronna czynność prawna o charakterze rozporządzającym, której skutkiem jest wzajemne umorzenie dwóch przeciwstawnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie (zwane inaczej kompensacją) to umorzenie dwóch przeciwstawnych sobie wierzytelności na skutek oświadczenia woli jednego wierzyciela złożonego drugiemu wierzycielowi. Takie rozwiązanie powoduje, że wierzyciel który skorzystał z instytucji potrącenia, nie ma obowiązku spełnienia swojego świadczenia, pod warunkiem, że wierzytelność potrącana jest niższa od wierzytelności przeciwnej.

Przesłanki dopuszczalności potrącenia wierzytelności

Dopuszczalność potrącenia wierzytelności zależy od wystąpienia kilku przesłanek. Pierwszą z nich jest wzajemność wierzytelności, co oznacza, że dwa podmioty są względem siebie zarówno dłużnikiem, jak i wierzycielem. Kolejną przesłanką jest jednorodzajowość świadczeń.

Umorzone przez potrącenie mogą być wyłącznie wierzytelności uprawniające do świadczeń jednorodzajowych. Mogą to być świadczenia pieniężne, bez względu na to, w jakiej walucie zostały wyrażone, jak również świadczenia, których przedmiotem są rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku. Kolejną przesłanką jest wymagalność roszczenia. Literalne brzmienie przepisu art. 498 § 1 KC daje podstawy do przyjęcia,  że obie wierzytelności muszą być wymagalne, aby mogło dojść do potrącenia. Orzecznictwo sądowe przedstawia jednak odmienne stanowisko w tym względzie, zgodnie z którym wymagalna musi być wierzytelność przysługująca podmiotowi, który składa oświadczenie o potrąceniu. Na marginesie należy wskazać, że wierzytelności są wymagalne, gdy upłynie termin przewidziany na ich wykonanie lub – w przypadku roszczeń bezterminowych – niezwłocznie po wezwaniu (art. 455 k.c.). Kolejnym wymogiem jest zaskarżalność roszczenia, co znaczy że przedmiotem potrącenia jest wierzytelność, która może być dochodzona przed sądem lub innym organem państwowym. Niezaskarżalne są roszczenia przedawnione lub wynikające z gry lub zakładu prowadzonych bez zezwolenia właściwego organu. Niemniej – jak stanowi art. 502 KC – przedawniona wierzytelność może być potrącona, jeśli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Formalności dotyczące potrącenia

W przypadku wystąpienia łącznie powyższych przesłanek, należy złożyć oświadczenie o potrąceniu drugiej stronie. W oświadczeniu o potrąceniu należy wskazać wierzytelność naszą oraz wierzytelność, z którą dokonujemy potrącenia. Potrącenie staje się skuteczne z chwilą dojścia oświadczenia o potrąceniu do drugiej strony.

Istnieje również możliwość potrącenia wierzytelności w umowie. Potrącenie umowne jest dopuszczalne, gdy spełniony jest wymóg istnienia wzajemnych wierzytelności. Nie muszą natomiast być to wierzytelności jednorodzajowe, wymagalne i zaskarżalne. W ramach potrącenia umownego możliwe jest zarówno umorzenie wierzytelności ze skutkiem ex tunc (z mocą wsteczną), jak i ex nunc (od teraz).

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Polski ład 2022

okladka polski lad

Polski ład to jeden z największych projektów rewolucjonizujących polskie prawo podatkowe. Wprowadza do niego wiele nowych praw, a także rozwiązania, które przez lata nie mogły się przebić, negowane przez przedsiębiorców, a nawet ich Rzecznika, jak np. de facto likwidację podatku liniowego. W niniejszej publikacji przedstawiamy najważniejsze zmiany.

Pobierz poradnik

Facebook

Twitter

RB__Poland Krajowy System e-Faktur – planowane zmiany dotyczące uprawnionych podmiotów - Russell Bedford https://t.co/aADFLivWTJ
RB__Poland Stawka VAT przy refakturowaniu kosztów ubezpieczenia przedmiotu leasingu na leasingobiorcę - Russell Bedford https://t.co/427FLNijsR