poniedziałek, 28 marzec 2022 13:02

DWIE SPÓŁKI JEDEN CZŁONEK – z serii problematyka reprezentacji spółek w grupach kapitałowych

Często zdarza się sytuacja, w której zawierane są umowy między spółkami w ramach tej samej grupy kapitałowej. Przeważnie w takich sytuacjach w obu spółkach w zarządzie występuje ta sama osoba. Przy takim scenariuszu nasuwa się pytanie, czy taka umowa może zostać zawarta, gdy obie strony reprezentuje ta sama osoba.

 

Przecież to są dwa różne podmioty, zatem nie powinno być problemu, prawda?

Otóż nie, sprawa nie jest taka prosta, jak wydaje się na pierwszy rzut oka. Próżno szukać przepisu, który wprost by wskazał, co należy zrobić w takiej sytuacji. Główne ograniczenie jakie istnieje, wyrażone jest w art. 210 ksh [umowa między spółką a członkiem zarządu], jednakże nie znajdzie on zastosowania w takiej sytuacji.

Ok, skoro w kodeksie spółek handlowych nie ma nic na ten temat, to może w innej ustawie?

Co do zasady wszelkie kwestie regulujące sprawy spółkowe powinny znaleźć się w kodeksie spółek handlowych. Tak by było najrozsądniej dla prawników, jak i dla ich klientów. Niestety jak to w życiu bywa, zbyt prosto być nie może i tak też jest w tym przypadku. W doktrynie i orzecznictwie słychać głosy, zgodnie z którymi art. 108 kodeksu cywilnego znajduje zastosowanie nie tylko do pełnomocników, ale także do osób działających w charakterze organu osoby prawnej. (W taki sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 maja 1990 r. sygn. akt III CZP 8/90)

Z nowszych orzeczeń, które nie mają przeszło 30 lat, warto wskazać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2009 r., sygn. akt II CSK 41/09, który wprost wskazuje, że:

„Nie można wykluczyć zastosowania art. 108 k.c. w sytuacji, w której dochodzi do czynności prawnej pomiędzy dwoma jednoosobowymi spółkami z o.o., których jedynym wspólnikiem jest ta sama osoba fizyczna, reprezentowanymi przez tego samego wspólnika, będącego zarazem jedynym członkiem zarządu obu spółek. W takiej sytuacji łatwo może dojść do kolizji interesów spółek i ewentualnych wierzycieli, a dokonywane czynności prawne mogą pozostać poza jakąkolwiek kontrolą.”

W konsekwencji, przy każdorazowym zawieraniu umów pomiędzy podmiotami powiązanymi osobowo, przy których osobami reprezentującymi te podmioty jest jedna i ta sama osoba warto rozważyć czy nie występuje konflikt interesów.

W takim razie jak zbadać, czy taki konflikt interesów rzeczywiście występuje?

Najlepiej przeczytać umowę raz jeszcze, zastanawiając się nad tym, czy np. kluczowe postanowienia umowy, tj. cena, możliwość wypowiedzenia umowy itd. są neutralne dla każdej strony, a w konsekwencji nie naruszają interesów żadnej ze stron.

Warto też zastanowić się, czy taka umowa jest przeprowadzana na warunkach rynkowych lub też podjąć stosowne uchwały przez zgromadzenia obu spółek lub powołać pełnomocnika lub prokurenta do zawarcia takiej umowy.

A gdyby taka sytuacja wystąpiła…?

No cóż, złe wieści – orzecznictwo co do zasady wskazuje najdalej idącą sankcję, tj. nieważność takiej umowy. W takim przypadku warto zastanowić się nad tym, czy nie powinny być wprowadzone procedury wewnętrzne w grupie kapitałowej lub zlecenie analizy umowy prawnikowi, aby zniwelować ryzyko konfliktu interesów.

 Autor: Bartosz Nawrot, konsultant ds. prawnych, związany z kancelarią Russell Bedford Poland od 2018 roku.

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Polski ład 2022

okladka polski lad

Polski ład to jeden z największych projektów rewolucjonizujących polskie prawo podatkowe. Wprowadza do niego wiele nowych praw, a także rozwiązania, które przez lata nie mogły się przebić, negowane przez przedsiębiorców, a nawet ich Rzecznika, jak np. de facto likwidację podatku liniowego. W niniejszej publikacji przedstawiamy najważniejsze zmiany.

Pobierz poradnik

Facebook

Twitter

RB__Poland Krajowy System e-Faktur – planowane zmiany dotyczące uprawnionych podmiotów - Russell Bedford https://t.co/aADFLivWTJ
RB__Poland Stawka VAT przy refakturowaniu kosztów ubezpieczenia przedmiotu leasingu na leasingobiorcę - Russell Bedford https://t.co/427FLNijsR