niedziela, 20 grudzień 2020 18:19

Poszerzenie zakresu działania ławników remedium na odzyskanie zaufania do wymiaru sprawiedliwości

Prawo jest domeną wąskiego grona ludzi – polityków, sędziów, prokuratorów i lobbystów. Obywatele mają na nie wpływ bezpośredni w bardzo niewielkim stopniu, co sprawia, że demokracja traci możliwość rozwoju w duchu wspólnoty obywatelskiej. Jak mógłby wyglądać ewolucyjny model włączania Polaków w działania, pokazuje raport Fundacji Court Watch Polska.

Obserwatorzy prawa w Polsce widzą możliwość zwiększenia udziału obywateli w stanowieniu prawa poprzez: szersze wprowadzenie ławników w rozpoznawaniu spraw pierwszoinstancyjnych, wprowadzenie do orzekania składów wyłącznie niezawodowych, jako tzw. sądów pokoju, oraz wybór sędziów społecznych w wyborach powszechnych. Fundacja przygląda się każdemu z tych rozwiązań i daje rekomendacje.

Zainteresowani poprawą stanu prawa w Polsce obserwatorzy z Court Watch Polska zalecają stopniowe, ewolucyjne poszerzanie obywateli w orzekaniu. Miałoby się to odbyć poprzez przywrócenie powszechności udziału ławników w rozpoznawaniu spraw pierwszoinstancyjnych

Udział ławników w orzekaniu w aktualnym stanie prawnym

W obecnym stanie ławnicy orzekają w sprawach pierwszoinstacyjnych w składzie mieszanym, razem z sędziami zawodowymi. Ławnicy nazywani są sędziami społecznymi. Wybierani są do określonych spraw. Nie orzekają w sprawach gospodarczych, natomiast mogą udzielać się w dwóch Izbach Sądu Najwyższego – mają tu jednak mniejszość w stosunku do zawodowych sędziów. Ponadto ich zdanie jest brane pod uwagę w wybranych sprawach, a mianowicie:

  • w wydziałach karnych w sprawach o zbrodnie, np. zabójstwa (skład: 1 sędzia zawodowy i 2 ławników lub skład: 2 sędziów zawodowych i 3 ławników, jeśli oskarżenie dotyczy przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności);
  • w wydziałach cywilnych w niektórych sprawach rodzinnych, np. o rozwód (skład: 1 sędzia zawodowy i 2 ławników);
  • w wydziałach pracy i ubezpieczeń społecznych w niektórych sprawach pracowniczych, np. o odszkodowanie za stosowanie mobbingu (skład: 1 sędzia zawodowy i 2 ławników mających szczególną znajomość spraw pracowniczych).

Rekomendacje Fundacji Court Watch Polska

Zainteresowani poprawą stanu prawa w Polsce obserwatorzy z Court Watch Polska zalecają stopniowe, ewolucyjne poszerzanie obywateli w orzekaniu. Miałoby się to odbyć poprzez przywrócenie powszechności udziału ławników w rozpoznawaniu spraw pierwszoinstancyjnych. Aby warunek ten mógł zostać spełniony, należałoby zreformować instytucję ławnika, tak aby podnieść jego prestiż i znaczenie. Taka reforma mogłaby otworzyć możliwość wprowadzenia kolejnego kroku w rozwoju obywatelskiego orzekania, to jest stworzenia sądów pokoju złożonych wyłącznie z sędziów niezawodowych. Takie rozwiązanie jest zgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej, która stwierdza, że dopuszczalne jest, aby wymierzanie sprawiedliwości powierzyć sądowi, w którego skład nie wchodzi ani jeden sędzia zawodowy. Jest tak w przypadku asesorów sądowych, którzy dopuszczeni są do samodzielnego orzekania w sądach rejonowych, chociaż nie są sędziami w sensie konstytucyjnym – nie są powołani przez Prezydenta, a czas ich urzędowania jest czasowo ograniczony. Konstytucja nie wymaga także, w odróżnieniu do sędziów Trybunału Konstytucyjnego, aby wymiar sprawiedliwości sprawowały osoby o określonym poziomie wiedzy prawnej.

źródło: Postulujemy zwiększenie udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości | Fundacja Court Watch Polska

 

 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Poradnik antykryzysowy

broszura rb 2020

Specustawa w praktyce

Pandemia tzw. koronawirusa (SARS-CoV-2, COVID-19) zmienia bardzo wiele aspektów prawa. Przepisy mające dać wsparcie pracownikom, przedsiębiorcom, pracodawcom i innym podmiotom gospodarczym, wprowadzone specustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Ministerstwo Sprawiedliwości chce utworzyć Sąd Ochrony Wolności Słowa - Russell Bedford https://t.co/W6ffkXdBOu
RB__Poland Nowe prawo zamówień publicznych – najważniejsze zmiany - Russell Bedford https://t.co/s7GH7V8PSw
RB__Poland Rozszerzenie elementów w lokalnej dokumentacji oraz aktualizacja TPR, czyli kolejne zmiany w cenach transferowych -… https://t.co/2VJMk0zRDg
RB__Poland Nowelizacja ustawy o własności lokali - dłużnicy stracą dach nad głową - Russell Bedford https://t.co/Wh3Gngc88v