czwartek, 03 październik 2019 09:45

Wyrok TSUE w sprawie polskich frankowiczów - klauzule abuzywne podstawą do zerwania warunków umowy

Photo by Doran Erickson on Unsplash Photo by Doran Erickson on Unsplash

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził, że polski sąd może unieważnić całą umowę kredytową z uwagi na zastosowane w niej nieuczciwe klauzule indeksacyjne.

Zgodnie z komunikatem prasowym z dnia 3 października 2019 r. TSUE wydał wyrok w sprawie polskich kredytobiorców, którzy w 2008 roku zaciągnęli kredyt hipoteczny w banku Raiffeisen, którego wartość została wyrażona w polskiej walucie ale była indeksowana do kursu franka szwajcarskiego (CHF). Zgodnie z zawartą umową kredytową kredytobiorcy otrzymali środki w polskiej walucie, natomiast saldo zadłużenia i raty kredytu były wyrażone w walucie CHF (zastosowano tzw. kurs zakupu). Kredytobiorcy spłacali poszczególne raty przez ich pobieranie przez bank z rachunku kredytobiorców w polskiej walucie, przy czym wartość rat była ustalana w oparciu o kurs sprzedaży PLN-CHF, obowiązujący w momencie wymagalności danej raty. Na skutek takich zapisów kredytobiorcy ponosili realne koszty niekorzystnych różnic kursowych.

Wyrok nie przesądza „z automatu” o losach innych rozpatrywanych spraw dotyczących polskich frankowiczów. Owszem, kredytobiorcy będą mieli możliwość powoływania się na ten wyrok, ale każda będzie rozpatrywana indywidualnie,

Kredytobiorcy dochodzili przed polskim sądem stwierdzenia nieważności umowy, wskazując, że zapisy dotyczące kursu zakupu waluty zastosowanego dla udostępnienia środków oraz kursu sprzedaży dla ustalenia wymagalnych kwot zwrotu, stanowią nieuczciwe warunki w umowie zawartej przez bank z konsumentami.

Polski sąd rozpatrując tę sprawę, zmierzał do zastosowania rozwiązania wskazanego w sprawie Kasler i Kaslerne Rabai (C-26/13), polegającego na zastąpieniu nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego. Trybunał Sprawiedliwości UE rozpatrując sprawę polskich frankowiczów, wskazał jednak, że nieuczciwe warunki umowy dotyczące różnic kursowych nie mogą być zastąpione przepisami ogólnymi polskiego prawa cywilnego. Trybunał wskazał, że umowa pozbawiona nieuczciwych warunków, które zawierała, pozostaje wiążąca dla stron odnośnie do pozostałych zawartych w niej postanowień, o ile może nadal obowiązywać bez usuniętych nieuczciwych warunków i takie utrzymanie umowy w mocy jest zgodne z przepisami prawa krajowego. W sytuacji, kiedy taka zmiana polegająca wyłącznie na usunięciu zapisów uznanych za nieuczciwe (tj. klauzul abuzywnych) nie jest skuteczna, ponieważ prowadzi do zmiany charakteru i celu umowy, to właściwym rozwiązaniem jest unieważnienie całej umowy. Trybunał podkreślił, że Dyrektywa 1 nie stoi na przeszkodzie unieważnieniu spornej umowy przez polski sąd. 

TSUE zwrócił jednak uwagę, że stosowanie gwarantowanego przez Dyrektywę systemu ochrony przed nieuczciwymi warunkami nie powinno być stosowane wbrew woli klienta banku i to klient w swojej indywidualnej sprawie powinien mieć możliwość zdecydowania, czy chce z takiej ochrony skorzystać.

Wyrok Trybunału niewątpliwie otwiera nowe możliwości dla polskich kredytobiorców w zakresie dochodzenia unieważnienia zawartych przez nich umów, co może oznaczać realne korzyści. Ten wyrok nie przesądza jednak „z automatu” o losach innych rozpatrywanych spraw dotyczących polskich frankowiczów. Owszem, kredytobiorcy będą mieli możliwość powoływania się na ten wyrok, ale każda będzie rozpatrywana indywidualnie, a możliwość stosowania powołanego stanowiska trybunału będzie zależeć również od tego na ile zbieżne będą warunki w danej sprawie kredytobiorcy z warunkami, które miały miejsce w przypadku omawianego rozstrzygnięcia.

Możliwość unieważnienia umowy jest niewątpliwie ciekawą opcja dla klienta banku, który z uwagi na niekorzystny kurs franka ponosi od dłuższego czasu koszty kredytu (które w niektórych przypadkach nawet przewyższają wartość otrzymanego finansowania), ponieważ w przypadku unieważnienia klient będzie zobowiązany do zwrotu jedynie udostępnionej kwoty kredytu lub jej części pozostającej do zapłaty, bez odsetek. Jednak w praktyce oznacza, że kredytobiorca będzie zobowiązany do zwrotu jednorazowego całości tej kwoty, więc w zależności od jego sytuacji nie zawsze będzie to korzystne rozwiązanie.

Źródło – komunikat prasowy TSUE 

1 Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95, s. 29)

Autor: Leszek Dutkiewicz, partner Russell Bedford Poland. Związany z firmą od 2011 roku. Dyrketor biura RBP w Katowicach. W latach 2008 – 2011 pracował dla czołowych firm doradczych (Ernst&Young, KPMG, BDO) świadcząc usługi z zakresu doradztwa podatkowego. Specjalizuje się w prawie podatkowym i gospodarczym, przede wszystkim w zakresie prawa podatkowego międzynarodowego, postępowań podatkowych, podatku VAT oraz cen transakcyjnych. Autor publikacji o tematyce związanej z prawem podatkowym, cywilnym i międzynarodowym. Wykładowca na szkoleniach z zakresu prawa podatkowego. Posiada wykształcenie prawnicze, w 2008 roku ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

RB Magazine

RB Magazine numer 59

Piąta edycja konferencji Ceny Transferowe 2019/2020 ma w temacie głównym nowe podejście do transakcji realizowanych w grupach podmiotów powiązanych. Prowadzący podsumują nowości, jakie przyniósł nam miniony rok, i przedstawią plany na 2020. Jako przydatny bonus przygotowaliśmy dla Was kalendarz zmian i podsumowanie, które warto mieć pod ręką.

Pobierz najnowszy RB Magazine

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Zatrzymanie decyzją starosty prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu uchylającemu się od alimentów jest obligatoryjn… https://t.co/DsGM75HCGN
7hreply
RB__Poland Wstąpienie wspólników w prawa i obowiązki spółki jawnej w przypadku jej rozwiązania bez przeprowadzenia postępowani… https://t.co/mbakVLbbF6