piątek, 07 luty 2020 07:57

Zadatek to nie to samo, co zaliczka – warto znać różnicę

Zadatek i zaliczka często są postrzegane przez strony zawierające umowę w zasadzie jako tożsama instytucja prawna. Takie wyobrażenie, równie powszechne jak i mylne, może przynieść wiele trudności w praktyce.

W razie niewykonania umowy każda z wspomnianych instytucji niesie za sobą odmienne konsekwencje prawne. Warto więc przyjrzeć się im bliżej i znać podstawowe różnice między nimi.

Szukając odpowiedzi na pytanie, czy zadatek jest korzystniejszy od zaliczki albo wręcz przeciwnie, w pierwszej kolejności, musimy mieć na uwadze, którą ze stron zawieranej umowy jesteśmy lub którą reprezentujemy

Zaliczka – częściowe świadczenie

W kodeksie cywilnym nie znajdziemy przepisów definiujących co do tego co możemy uznać za zaliczkę. Powszechnie i intuicyjnie posługujemy się tym wyrażeniem, traktując zaliczkę jako część należności, którą płacimy z góry na poczet konkretnego świadczenia. Zaliczce zatem przypisuje się przede wszystkim znaczenie równoznaczne ze spełnieniem części świadczenia. Z perspektywy biznesowej zaliczka niejednokrotnie ma także na celu wykazanie dobrej woli jednej ze stron, dając wyraz wzmożonej chęci zawarcia umowy. Zaliczka stanowiąca z góry zapłatę części wynagrodzenia lub ceny często wręczana jest w przypadku, gdy druga strona zawartej umowy ponosi w związku z jej wykonaniem znaczne koszty lub choćby wstępne rozpoczęcie prac wymaga zaangażowania finansowego wykonawcy.
W konsekwencji należy przede wszystkim pamiętać, że zaliczka na poczet świadczenia wywołuje przede wszystkim skutek uprzedniej zapłaty części ceny lub wynagrodzenia. W przypadku niewykonania świadczenia zaliczka uiszczona na poczet ceny lub wynagrodzenia, podlega zwrotowi – nie spełni więc funkcji zabezpieczającej.

Zadatek – zabezpieczenie w razie niewykonania umowy

Natomiast instytucja zadatku znajduje swoje oparcie w przepisach prawa cywilnego. Artykuł 394 kodeksu cywilnego stanowi, że w razie braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Pamiętać należy, że dopiero w razie wykonania umowy zadatek zalicza się na poczet świadczenia strony, która go dała (na przykład na poczet umówionej ceny sprzedaży). Jeżeli zaliczenie zadatku nie na poczet świadczenia nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
W przypadku rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialności obie strony. Decydując się na wręczenie zadatku, niech nie umknie uwadze fakt, że o ile strony nie postanowią inaczej, uprawnienia związane z zadatkiem powstają w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron (ma to znaczenie, gdy umowa zostanie nienależycie wykonana, ale jednak wykonana).

Co się bardziej opłaca – zadatek czy zaliczka?

Szukając odpowiedzi na pytanie, czy zadatek jest korzystniejszy od zaliczki albo wręcz przeciwnie, w pierwszej kolejności, musimy mieć na uwadze, którą ze stron zawieranej umowy jesteśmy lub którą reprezentujemy. Wspomniane instytucje rodzą bowiem odmienne skutki dla każdej ze stron, a roztropnie jest rozważyć ich ewentualne konsekwencje jeszcze przed zawarciem umowy. Przede wszystkim zaliczka stanowi część zapłaty (świadczenia) uiszczaną z góry na poczet świadczenia. Zaliczka sama w sobie nie spełnia funkcji zabezpieczającej, a uiszczona na poczet ceny podlega zwrotowi, jako świadczenie nienależne, w przypadku niewykonania umowy. Zadatek natomiast pełni nie tylko funkcję zabezpieczająca, która wyraża się w dyscyplinowaniu stron do zawarcia i wykonania umowy, ale także pełni także funkcję odszkodowawczą. Zgodnie z kodeksowymi założeniami zadatku, w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

Autor: Michał Skwarek - aplikant radcowski w departamencie prawnym Russell Bedford Poland. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. 

Masz pytanie z zakresu prawa?

andrzej dmowski1

Warszawa

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej.dmowski@russellbedford.pl

rafal dabrowski1

Katowice

Leszek Dukiewicz

Dyrektor biura w Katowicach
tel: 32 73 13 420
email: leszek.dutkiewicz@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

Poradnik antykryzysowy

broszura rb 2020

Specustawa w praktyce

Pandemia tzw. koronawirusa (SARS-CoV-2, COVID-19) zmienia bardzo wiele aspektów prawa. Przepisy mające dać wsparcie pracownikom, przedsiębiorcom, pracodawcom i innym podmiotom gospodarczym, wprowadzone specustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Pobierz poradnik

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Feedforward zamiast feedbacku – jak zwiększyć efektywność organizacji - Russell Bedford https://t.co/UYkn6qWxBx
RB__Poland RB Magazine numer 66 - zapraszamy do pobierania za darmo https://t.co/6vybR1p617 https://t.co/8Pt3AgJ8k7
RB__Poland Russell Bedford kontynuuje ekspansję w Afryce - Russell Bedford https://t.co/gdO2jpjBLV
RB__Poland Podwyższenie kapitału zakładowego z innych kapitałów spółki jest dochodem z udziału w jej zyskach (PIT) - Russell B… https://t.co/xDu3ObSmI3