Reforma kodeksu karnego likwiduje karę łączną i wyrok łączny. Jest to jeden z najważniejszych punktów większego programu „Sprawiedliwość i bezpieczeństwo”, który w kwietniu ogłosił Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro.
Łączenie kar i co za tym idzie wyroków za nie funkcjonuje w Polsce w ramach źle pojętego humanitaryzmu, który bierze pod opiekę sprawcę, zamiast zadośćuczynić ofiarom w sposób adekwatny i ochronić resztę społeczeństwa przed kolejnymi przestępstwami zbrodniarzy zbyt szybko wypuszczanych z więzień. Determinantem do orzekania tego rodzaju wyroków jest zreformowany w 2015 roku art. 85 kodeksu karnego „Warunki orzekania kary łacznej”. Przedstawia on następujące przesłanki:
§ 1. Jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną. § 2.
Podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniemart 89warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej, w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa, o których mowa w § 1. § 3.
Jeżeli po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary lub kary łącznej sprawca popełnił przestępstwo, za które orzeczono karę tego samego rodzaju lub inną podlegającą łączeniu, orzeczona kara nie podlega łączeniu z karą odbywaną w czasie popełnienia czynu. § 3a.
Jeżeli kara wykonywana lub orzeczona, o której mowa w § 3, stanie się następnie podstawą orzeczenia kary lub kar łącznych, zakaz łączenia kar odnosi się również do tej kary lub kar łącznych. § 4. Karą łączną nie obejmuje się kar orzeczonych wyrokami, o których mowa wart. 114auwzględnianie orzeczeń skazujących wydanych w innym państwie UE.
Zapisy te budzą tak wiele wątpliwości, że ministerstwo planowało zakupić specjalny program rozstrzygający, które kary można łączyć. Okazuje się jednak, że pomoc komputera w tym zakresie nie będzie potrzebna, ponieważ ma wejść zasadnicza nowelizacja prawa.
Obowiązywać będzie jasna i uniwersalna zasada, zgodnie z którą każdy skazany za co najmniej dwa przestępstwa będzie musiał odbyć przynajmniej połowę sumy orzeczonych za te przestępstwa kar. Np. jeśli suma wyniesie 18 lat, przestępca spędzi w więzieniu nie mniej niż 9 lat.
Dopiero wtedy uzyska możliwość ubiegania się o przedterminowe warunkowe zwolnienie. Jeżeli suma kar wyniesie powyżej 50 lat pobawienia wolności, to w każdym przypadku będzie można starać się o uzyskanie warunkowego zwolnienia po odbyciu co najmniej 25 lat pozbawienia wolności.
Zmiany pozwolą na realizację konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i sprawiedliwej kary. Wszyscy skazani będą traktowani tak samo. Wobec każdego sprawcy za każde popełnione przez niego przestępstwo zostanie wymierzona adekwatna i zasłużona kara.
Jedynym zagadnieniem, przed którym stanie sąd, będzie wymierzenie odpowiedniej kary za konkretne przestępstwo. Nie będzie zaś rozważał kwestii, czy i dlaczego już na wstępie należałoby premiować sprawcę kilku przestępstw łagodniejszym ukształtowaniem kary.
Dzięki wprowadzonej reformie, dojdzie do czytelnego rozdzielenia fazy orzekania o odpowiedzialności karnej od etapu wykonania kary. Sąd w postępowaniu rozpoznawczym ustali, czy oskarżony dopuścił się zarzucanych mu czynów, a jeżeli tak, wymierzy mu za te czyny odpowiednie kary. Natomiast oddzielną kwestią będzie wykonanie tych kar.
Proponowany model jest więc taki, że skazany odbywa kary orzeczone za popełnione przestępstwa, a dopiero w uzależnieniu od jego zachowania w więzieniu i postępów w resocjalizacji, które podlegają nieustannej kontroli, sąd rozstrzyga, czy skazany może wcześniej opuścić zakład karny (warunkowo, na okres próby).