Katalog organów prowadzących postępowanie przygotowawcze w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe jest zamknięty. Przedmiotowa kwestia uregulowana jest w art. 118 kodeksu karno skarbowego (kks), w którym wskazane są finansowe oraz niefinansowe organy postępowania przygotowawczego.
W § 1 tego przepisu ustawodawca wskazuje: naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego, szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Straż Graniczną, Policję oraz Żandarmerię Wojskową.
Dodatkowo w § 2 wskazane jako organy właściwe do prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe są Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne.
Zgodnie z § 3 tego przepisu czynności procesowe organów, o których mowa w § 1 i § 2, wykonują upoważnieni przedstawiciele tychże organów. Istotą art. 118 § 3 kks jest ogólne upoważnienie do dokonywania czynności w stadium przygotowawczym postępowania karnego skarbowego. Wynika to z przepisów, które regulują działalność organów wymienionych we wcześniejszych paragrafach art. 118 kks.
Wskazać należy, iż nie jest wykluczona możliwość udzielenia szczególnego upoważnienia do prowadzenia postępowania przygotowawczego w konkretnej sprawie (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2003 roku w sprawie o sygn. akt I KZP 3/03).
Wartym zaznaczenia jest, iż prokurator znajduje się poza kręgiem podmiotów wskazanych w art. 118 § 1 i 2 kks.Niemniej jednak przepisy kks przewidują określone uprawnienia lub obowiązki dla finansowych lub niefinansowych organów postępowania przygotowawczego i nie są bezpośrednio stosowane do organu prokuratorskiego.
Zgodnie z treścią art. 53 § 39a kks prokurator pełni w tym stadium funkcję organu nadrzędnego nad niefinansowymi organami postępowania przygotowawczego. Do jego obowiązków należy m.in.: zatwierdzanie postanowień o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania przygotowawczego wydanych przez Straż Graniczną, Policję, Żandarmerię Wojskową, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Centralne Biuro Antykorupcyjne.
Dodatkowo wskazać należy na treść art. 134a § 1 kks, zgodnie z którym prokurator prowadzi postępowanie przygotowawcze, jeżeli przepis ustawy tak stanowi.
Jednocześnie prokurator, działając na podstawie art. 326 § 3 pkt 3 kodeksu postępowania karnego, w związku z art. 113 § 1 kks, może przejąć każdą sprawę o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe do osobistego prowadzenia.
Mając powyższe na względzie wskazać należy, że prokurator posiada legitymację do prowadzenia śledztwa lub dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, mimo iż takie uprawnienie nie wynika wprost z art. 118 kks.
Autor:
Piotr Bachnik
Adwokat w kancelarii Russell Bedford Poland, związany z firmą od lutego 2016 roku. Posiada wykształcenie prawnicze, ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz jest absolwentem Szkoły Prawa Włoskiego i Europejskiego na WPiA UW prowadzonej wspólnie z Wydziałem Prawa Uniwersytetu w Katanii, Włochy.
W latach W latach 2014-2016 pracował w kancelarii Mamiński & Wspólnicy. Specjalizuje się w prawie karnym, egzekucji sądowej oraz prawie cywilnym. Posługuje się językiem angielskim wraz z terminologią prawniczą.