ZUS jako instytucja odpowiedzialna za realizację przepis ó w o systemie ubezpieczeń społecznych, ma między innymi za zadanie stwierdzać i ustalać obowiązek ubezpieczeń, co oznacza, że ZUS jest uprawniony do badania, kto w konkretnych okolicznościach jest płatnikiem składek odpowiedzialnym za prawidłowe obliczenie i odprowadzenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracownik ó w. Po uzyskaniu informacji o nieprawidłowościach skutkujących brakiem wpłat należnych składek ZUS prowadzi kontrole, których skutkiem jest ustalenie płatnika składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracowników.
Skutki ustalenia płatnika składek
Skutkiem prowadzonych kontroli i ustaleniem płatnika należnych składek ZUS jest dochodzenie zobowiązań ubezpieczeniowych przede wszystkim od pierwotnego pracodawcy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS uznaje, iż umowy zawierane przez pracodawcę z podmiotem trzecim są nieważne, ponieważ faktycznie nie dochodzi do przejęcia pracownik ó w. Oznacza to, że płatnikiem składek pozostaje dotychczasowy pracodawca, który zawarł umowę z firmą oferującą usługi outsourcingowe.
Ponosi on zatem odpowiedzialność za zobowiązania z tytuł u składek , które będą dochodzone od niego przez ZUS wraz z odsetkami za zwłokę.
Nowe uprawnienia ZUS
13 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz kodeksu pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1027). Na mocy dodanego do ustawy systemowej art.
38a ZUS zyskał kompetencję do ustalenia na mocy decyzji administracyjnej „właściwego” płatnika składek w odniesieniu do ubezpieczonych zgłoszonych do ZUS przez więcej niż jedną firmę. Nowe przepisy pozwalają w zasadzie na każdej sytuacji na jednostronne ustalenie przez ZUS rzeczywistego płatnika składek zarówno w przypadku tzw.
outsourcingu pracowniczego, jak i w razie zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Powyższy przepis, jako zbyt ogólny, może być w praktyce nadużywany przez ZUS.