Nowy projekt zmian do tzw. specustawy COVID-19 autorstwa posłów PIS przewiduje wprowadzenie nowego kontratypu. Zgodnie z art. 10d. projektu ustawy nie popełnia przestępstwa, kto w celu przeciwdziałania COVID-19 narusza obowiązki służbowe lub obowiązujące przepisy, jeżeli działa w interesie społecznym i bez naruszenia tych obowiązków lub przepisów podjęte działanie nie byłoby możliwe lub byłoby istotnie utrudnione.
Treść powyższego przepisu budzi jednak spore kontrowersje, ponieważ zakłada on bezkarność czynu przestępczego, jeżeli ten motywowany był przeciwdziałaniem COVID-19. Nie ma znaczenia czy w wyniku naruszenia obowiązków służbowych lub obowiązujących przepisów doszło do skutecznego przeciwdziałania COVID-19.
Specustawa dość ogólnie precyzuje co należy rozumieć przez termin „przeciwdziałanie COVID-19”. Zgodnie ze specustawą będą to wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzeniania się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych choroby jaką jest SARC-CoV-2.
Artykuł 10d został skonstruowany w taki sposób, że dotyczy nie tylko urzędników, lecz każdej osoby, która narusza obowiązujące przepisy, byleby czyn był motywowany przeciwdziałaniem COVID-19.
Poziom ogólności tego przepisu sprawia, że granica pomiędzy faktycznym przeciwdziałaniem COVID-19 a jego pozorowaniem, jest dość cienka
Poziom ogólności tego przepisu sprawia, że granica pomiędzy faktycznym przeciwdziałaniem COVID-19 a jego pozorowaniem, jest dość cienka. W praktyce może on być wykorzystywany do usprawiedliwiania działalności przestępczej.
Załóżmy, że przedsiębiorca nabywa środki higieny bądź sprzęt do wentylacji pochodzący z kradzieży i wykorzystuje je w swoim przedsiębiorstwie. Z prawnego punktu widzenia przedsiębiorca taki popełnia przestępstwo paserstwa, za które może mu grozić kara nawet do 5 lat pozbawienia wolności.
Przyjmując, że powyższa zmiana została wprowadzona, taki przedsiębiorca w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej będzie mógł się tłumaczyć, że zakupiony sprzęt czy środki ochrony zdrowia, przeciwdziałają COVID-19, ponieważ dzięki nim jest w stanie zapewnić lepszą ochronę swoim pracownikom, natomiast fakt że rzeczy te pochodziły z kradzieży pozwoliło mu wynegocjować niższą niż rynkowa cenę zakupu, a przez to mógł sobie finansowo pozwolić na takie ulepszenia.
Wydaje się również, że i w tym przypadku ograniczenia finansowe stanowiłyby istotne utrudnienie w przeciwdziałaniu COVID-19.
Należy podkreślić że art. 10d będzie miał zastosowanie również do czynów popełnionych przed jego wejściem w życie. Zgodnie z art. 4 § 1 kodeksu karnego, jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.
Projektowana zmiana w rzeczywistości może przyczynić się do wzrostu przestępczości oraz niejako „wybielania” już popełnionych przestępstw. Trudno jednoznacznie wskazać sens uchwalenia tej nowelizacji.
Z poselskiego uzasadnienia do projektu ustawy dowiadujemy się, że „w stanie epidemicznym powodowanym COVID-19 niejednokrotnie niezbędne staje się zatem inicjowanie nagle działań ponadstandardowych, trudnych do pogodzenia z obowiązkami służbowymi i obowiązującym stanem prawnym, a jednocześnie niezbędnych do osiągnięcia zakładanego celu”.
Niestety autorzy projektu nie podali przykładowego czynu przestępczego, który w świetle ich regulacji zasługiwałby na bezkarność.