Business consultants with a global perspective

Podatki • Prawo • Audyt • Outsourcing • Szkolenia

FORBES: Możliwa spora zmiana w uprawnieniach CBA. Obejmie każdego, kto pełni funkcję publiczną

FORBES: Możliwa spora zmiana w uprawnieniach CBA. Obejmie każdego, kto pełni funkcję publiczną

Rząd planuje wyposażyć CBA w potężne narzędzie. Służba antykorupcyjna uzyska prawo do wybiórczego żądania oświadczeń majątkowych osób pełniących funkcje publiczne, w tym m.in. od lekarzy, nauczycieli, prawników i biegłych sądowych. Według projektu każdy, kto pełni funkcję publiczną, może zostać zobowiązany do ujawnienia i udokumentowania swojego majątku w terminie 14 dni. Żądanie CBA może objąć osoby, przeciwko którym nie toczy się żadne postępowanie.

Obowiązek składania oświadczeń majątkowych nie jest niczym niezwykłym. Dotyczy osób pełniących kluczowe stanowiska państwowe, np. posłów. Każdy zobowiązany składa oświadczenie ze względu na prawny obowiązek, a nie wezwanie urzędnika. Dzięki temu ma dużo czasu na skompletowanie pełnej dokumentacji. 

Planowane regulacje z pozoru nie są żadną nowością, jednak de facto tworzą nową instytucję. Składanie oświadczeń majątkowych na wezwanie jest obowiązkiem znacznie bardziej uciążliwym niż obecny model w tym zakresie. Nie chodzi o samo ujawnienie kwoty na rachunku bankowym, ale o dokładne prześwietlenie konkretnych źródeł przychodu. Zebranie takiej dokumentacji w ciągu 14 dni może być trudne. Jeśli ktoś nie wywiąże się należycie z tego obowiązku, to narazi się na odpowiedzialność karną włącznie z karą pozbawienia wolności.

Kto może otrzymać wezwanie do ujawnienia majątku 

Nowe narzędzie CBA może być zastosowane wobec osób pełniących funkcje publiczne. Żadna ustawa nie definiuje jednak precyzyjnie tego pojęcia. Ocena kto zalicza się do kręgu osób pełniących funkcje publiczne, może być dokonana jedynie na podstawie orzecznictwa sądów. Jako pierwszych z brzegu można wymienić lekarzy, nauczycieli akademickich, a także prawników pełniących funkcję w samorządach zawodowych. 

Największe obawy rodzi całkowita dowolność w kwestii wezwania do złożenia oświadczenia majątkowego. Takie żądanie będzie mogło być wydawane całkowicie uznaniowo. Nie przewidziano żadnych konkretnych warunków, które muszą wystąpić, aby kogoś wezwać do ujawnienia majątku i jego źródeł.

Możliwy rykoszet przeciwko tajemnicy zawodowej adwokatów 

Żądanie oświadczenia majątkowego może być uciążliwe nie tylko dla jego adresata. Jeśli CBA skieruje wezwanie np. do adwokata to powstanie konieczność ujawnienia listy klientów oraz charakteru przyjmowanych od nich zleceń. Zostanie naruszona tajemnica zawodowa. Funkcjonariusze sami zdecydują co zrobić z poufnymi danymi. Projekt reformy nie przewiduje kontroli sądowej nad działaniem CBA w tej kwestii.

Wątpliwości konstytucyjne 

Wyposażenie CBA w możliwość arbitralnego żądania do ujawniania majątku może ograniczać prawo do prywatności gwarantowane przez Konstytucję RP. Konieczna jest ocena zgodności tej regulacji z ustawą zasadniczą. 

Prawa i wolności konstytucyjne mogą być ograniczone ustawą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, celowe i mieści się we właściwych proporcjach. 

Gdyby planowane regulacje zostały zbadane przez niezawisły sąd konstytucyjny, to skład orzekający musiałby ocenić czy nowe narzędzie CBA jest na tyle niezbędne dla państwa, że uzasadnia żądanie ujawnienia majątku bez podania konkretnej przyczyny i bez kontroli sądowej.

Źródło:https://www.forbes.pl/gospodarka/cba-i-oswiadczenia-majatkowe-nowe-zasady/tdbjb4t

Andrzej Dmowski

Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający Russell Bedford, Doktor Nauk Prawnych, Adwokat, Doradca Podatkowy, Doradca Restrukturyzacyjny, Certified Public Accountant – Biegły Rewident w Irlandii, Certified Fraud Examiner - Biegły ds. Wykrywania Przestępstw i Nadużyć Gospodarczych, Certified Internal Controls Auditor - Międzynarodowy Audytor Wewnętrzny. Absolwent University of Cambridge - British Centre for English and European Legal Studies - Faculty of Law and Administration, absolwent i stypendysta Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w rozliczeniach transakcji między podmiotami powiązanymi - transfer pricing, aspektach prawno-podatkowych M&A oraz zagadnieniach dotyczących pochodnych instrumentów finansowych.

Nasze marki

Nasze marki mobile