poniedziałek, 28 styczeń 2019 07:45

Dobrowolne umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Dobrowolne umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi dogodny instrument wystąpienia wspólnika ze spółki. Podpowiadamy na co zwrócić uwagę w procesie likwidacji określonej cząstki kapitału zakładowego.

Art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000 Nr 94, poz. 1037, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1577, dalej zwana „KSH”) stanowi podstawę prawną umorzenia udziałów wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Umorzenie w swojej istocie powoduje likwidację określonej cząstki kapitału zakładowego (udziału), a ustawodawca w art. 199 KSH nakreślił jedynie ogólne warunki dopuszczalności zastosowania wspomnianej instytucji, umożliwiające wyróżnienie trzech trybów umorzenia udziałów wspólnika, w tym między innymi tzw. dobrowolnego umorzenie udziałów. 

Forma wyrażenia zgody na umorzenie udziałów

Dobrowolne umorzenia udziałów, zgodnie z art. 199 § 1 KSH zdanie drugie, stanowi umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zgodą wspólnika spółki, w drodze nabycia udziałów przez spółkę. Dobrowolne umorzenie udziału jest instytucję prawną sui generis. Jestczynnością o złożonym charakterze. Poszczególne elementy składowe instytucji dobrowolnego umorzenia udziału, tj: wyrażenie zgody przez wspólnika, którego udziały mają być umorzone oraz podjęcie przez zgromadzenie wspólników uchwały o określonej treści w oparciu o upoważnienie zawarte w treści umowy spółki, determinują jej treść i formę (tak wyrok Sąd Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2018 r., VII AGa 166/18). 

Zagadnienie, jaką formę powinno przyjąć wyrażenie zgody na umorzenie udziałów przez wspólnika, którego udziały będą przedmiotem umorzenia, jest źródłem kontrowersji i sporów w doktrynie. A. Kidyba podkreśla, że zgoda na umorzenie dobrowolne musi być udzielona w dodatkowo w takiej formie, aby można było się na nią w przyszłości powołać, a umorzenie dokonane bez takiej zgody czyni czynność bezskuteczną1. Odmienne stanowisko zajmuje A. Opalski, wywodząc, że „nie jest jednak konieczne wyrażenie zgody w odrębnym oświadczeniu woli (kierowanym do spółki i odbieranym na zasadach ogólnych reprezentacji biernej), wynika ona bowiem z umowy, będącej podstawą przeniesienia udziałów”2. Kompromisowe stanowisko zajmuje R. Pabis, wskazując że zgoda wspólnika może być wyrażona w każdy sposób dostateczny ujawniający jego wolę, czyli zarówno wyraźnie (poprzez złożenie pisemnego oświadczenia) lub w sposób dorozumiany (w drodze głosowania za uchwałą o umorzeniu albo poprzez zbycie udziałów na rzecz spółki w celu umorzenia)3. Stosując natomiast instytucję umorzenia udziałów w praktyce, pożądanym wydaje się wyrażenia zgody wspólnika na umorzenie w dodatkowej formie, zachowanej dla celów dowodowych i możliwości powołania się na nią w przyszłości.

Przeprowadzenie procesu dobrowolnego umorzenia udziałów

Przechodząc natomiast do omówienia treści uchwały o dobrowolnym umorzeniu udziałów podjętej przez zgromadzenie wspólników, należy jedynie przypomnieć, że umowy spółki muszą przewidywać możliwość takiego umorzenia, choćby lakonicznym postanowieniem o treści „Udziały w spółce mogą być umarzane”. Następnie należy mieć na uwadze, że uchwała powinna określać, w szczególności, podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. W treści uchwały powinno znaleźć się także rozstrzygnięcie, czy pokrycie wypłaty wynagrodzenia z tytułu nabycia i umorzenia udziałów wspólnika nastąpi poprzez obniżenie kapitału zakładowego czy z czystego zysku. Zawarcie wspomnianego rozstrzygnięcia, jest także konieczne, w przypadku gdy zgodnie z art. 199 § 3 KSH umorzenie następuje za zgodą wspólnika i bez wynagrodzenia.

Końcowy krok w procesie dobrowolnego umorzenia udziałów stanowi nabycie udziałów przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością od wspólnika, celem ich umorzenia. Normy ustanowione w art. 199 KSH oraz 200 KSH nie zastrzegają okoliczności, że przeniesienie udziałów pomiędzy spółką a wspólnikiem ma nastąpić za pomocą określonego typu umowy, a nabycie udziałów może przybrać formę umowy sprzedaży lub innej umowy nienazwanej. Ograniczenie swobody kontraktowej stron dotyczy tylko celu, w jakim spółka nabywa własne udziały. Jeśli nabycie udziału następuje zgodnie z celem określonym w ustawie, to strony mogą swobodnie ukształtować treść umowy zachowując pełną swobodę kontraktową (zob. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I ACa 544/08).

Podsumowując można zauważyć, że umorzenie dobrowolne posłużyć może między innymi jako pomocne narzędzie zmiany struktury kapitałowej czy właścicielskiej spółki, bez wdawania się w spór sądowy, co przynosi oszczędność czasu, środków finansowych oraz pozwala uniknąć podsycania ewentualnych konfliktów dotychczasowymi wspólnikami.

1 A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2014, Komentarz do art. 199, teza 8 – Legalis, dostęp elektroniczny.

2 A. Opalski, w: A. Opalski (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom IIA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, Warszawa 2018, komentarz do art. 199, teza 6.

3 R. Pabis, w: J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz Wyd. 5, Warszawa 2017, komentarz do art. 199 - teza 17, Legalis – dostęp elektroniczny

Autor: 

Michał Skwarek – aplikant radcowski w Departamencie Prawnym. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

Masz pytanie z zakresu restrukturyzacji?

andrzej dmowski1

Warszawa

dr Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej,dmowski@russellbedford.pl

michal zawila

Katowice

Michał Zawila

Partner
tel: 32 73 13 420
email: michal.zawila@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

RB Magazine

RB Magazine numer 55

Tematy na czasie to split payment, raportowanie MDR, nowa matryca stawek VAT. Zmianom przyglądamy się na bieżąco na naszym portalu i w mediach społecznościowych. W magazynie podsumowujemy najważniejsze z nich, a także zwracamy uwagę na takie, które są równie ważne, ale niekoniecznie „medialne”.

Pobierz najnowszy RB Magazine

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Zatrudnianie pracowników młodocianych w polskim prawie - Russell Bedford Poland https://t.co/hKIqb1abOZ
13hreply
RB__Poland Rząd utrudnia osobom prawnym prowadzenie postępowań przed sądami - Russell Bedford Poland https://t.co/aTnt3RqrQT
18hreply
RB__Poland Od nowego roku kasy rejestrujące w postaci oprogramowania, ale nadal z drukowanymi paragonami - RB Akademia - szkol… https://t.co/ZiAHO99eSA
RB__Poland Likwidacja spółki z o.o. a zbycie nieruchomości - Russell Bedford Poland https://t.co/5s02bGMkCq