Dobrowolne umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Dobrowolne umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi dogodny instrument wystąpienia wspólnika ze spółki. Podpowiadamy na co zwrócić uwagę w procesie likwidacji określonej cząstki kapitału zakładowego.

Art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000 Nr 94, poz. 1037, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1577, dalej zwana „KSH”) stanowi podstawę prawną umorzenia udziałów wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Umorzenie w swojej istocie powoduje likwidację określonej cząstki kapitału zakładowego (udziału), a ustawodawca w art. 199 KSH nakreślił jedynie ogólne warunki dopuszczalności zastosowania wspomnianej instytucji, umożliwiające wyróżnienie trzech trybów umorzenia udziałów wspólnika, w tym między innymi tzw. dobrowolnego umorzenie udziałów. 

Forma wyrażenia zgody na umorzenie udziałów

Dobrowolne umorzenia udziałów, zgodnie z art. 199 § 1 KSH zdanie drugie, stanowi umorzenie udziałów wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zgodą wspólnika spółki, w drodze nabycia udziałów przez spółkę. Dobrowolne umorzenie udziału jest instytucję prawną sui generis. Jestczynnością o złożonym charakterze. Poszczególne elementy składowe instytucji dobrowolnego umorzenia udziału, tj: wyrażenie zgody przez wspólnika, którego udziały mają być umorzone oraz podjęcie przez zgromadzenie wspólników uchwały o określonej treści w oparciu o upoważnienie zawarte w treści umowy spółki, determinują jej treść i formę (tak wyrok Sąd Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2018 r., VII AGa 166/18). 

Zagadnienie, jaką formę powinno przyjąć wyrażenie zgody na umorzenie udziałów przez wspólnika, którego udziały będą przedmiotem umorzenia, jest źródłem kontrowersji i sporów w doktrynie. A. Kidyba podkreśla, że zgoda na umorzenie dobrowolne musi być udzielona w dodatkowo w takiej formie, aby można było się na nią w przyszłości powołać, a umorzenie dokonane bez takiej zgody czyni czynność bezskuteczną1. Odmienne stanowisko zajmuje A. Opalski, wywodząc, że „nie jest jednak konieczne wyrażenie zgody w odrębnym oświadczeniu woli (kierowanym do spółki i odbieranym na zasadach ogólnych reprezentacji biernej), wynika ona bowiem z umowy, będącej podstawą przeniesienia udziałów”2. Kompromisowe stanowisko zajmuje R. Pabis, wskazując że zgoda wspólnika może być wyrażona w każdy sposób dostateczny ujawniający jego wolę, czyli zarówno wyraźnie (poprzez złożenie pisemnego oświadczenia) lub w sposób dorozumiany (w drodze głosowania za uchwałą o umorzeniu albo poprzez zbycie udziałów na rzecz spółki w celu umorzenia)3. Stosując natomiast instytucję umorzenia udziałów w praktyce, pożądanym wydaje się wyrażenia zgody wspólnika na umorzenie w dodatkowej formie, zachowanej dla celów dowodowych i możliwości powołania się na nią w przyszłości.

Przeprowadzenie procesu dobrowolnego umorzenia udziałów

Przechodząc natomiast do omówienia treści uchwały o dobrowolnym umorzeniu udziałów podjętej przez zgromadzenie wspólników, należy jedynie przypomnieć, że umowy spółki muszą przewidywać możliwość takiego umorzenia, choćby lakonicznym postanowieniem o treści „Udziały w spółce mogą być umarzane”. Następnie należy mieć na uwadze, że uchwała powinna określać, w szczególności, podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. W treści uchwały powinno znaleźć się także rozstrzygnięcie, czy pokrycie wypłaty wynagrodzenia z tytułu nabycia i umorzenia udziałów wspólnika nastąpi poprzez obniżenie kapitału zakładowego czy z czystego zysku. Zawarcie wspomnianego rozstrzygnięcia, jest także konieczne, w przypadku gdy zgodnie z art. 199 § 3 KSH umorzenie następuje za zgodą wspólnika i bez wynagrodzenia.

Końcowy krok w procesie dobrowolnego umorzenia udziałów stanowi nabycie udziałów przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością od wspólnika, celem ich umorzenia. Normy ustanowione w art. 199 KSH oraz 200 KSH nie zastrzegają okoliczności, że przeniesienie udziałów pomiędzy spółką a wspólnikiem ma nastąpić za pomocą określonego typu umowy, a nabycie udziałów może przybrać formę umowy sprzedaży lub innej umowy nienazwanej. Ograniczenie swobody kontraktowej stron dotyczy tylko celu, w jakim spółka nabywa własne udziały. Jeśli nabycie udziału następuje zgodnie z celem określonym w ustawie, to strony mogą swobodnie ukształtować treść umowy zachowując pełną swobodę kontraktową (zob. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I ACa 544/08).

Podsumowując można zauważyć, że umorzenie dobrowolne posłużyć może między innymi jako pomocne narzędzie zmiany struktury kapitałowej czy właścicielskiej spółki, bez wdawania się w spór sądowy, co przynosi oszczędność czasu, środków finansowych oraz pozwala uniknąć podsycania ewentualnych konfliktów dotychczasowymi wspólnikami.

1 A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2014, Komentarz do art. 199, teza 8 – Legalis, dostęp elektroniczny.

2 A. Opalski, w: A. Opalski (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom IIA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, Warszawa 2018, komentarz do art. 199, teza 6.

3 R. Pabis, w: J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz Wyd. 5, Warszawa 2017, komentarz do art. 199 - teza 17, Legalis – dostęp elektroniczny

Autor: 

Michał Skwarek – aplikant radcowski w Departamencie Prawnym. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego

Masz pytanie z zakresu restrukturyzacji?

andrzej dmowski1

Warszawa

dr Andrzej Dmowski

Partner Zarządzający
tel: 22 276 61 80
email: andrzej,dmowski@russellbedford.pl

michal zawila

Katowice

Michał Zawila

Partner
tel: 32 73 13 420
email: michal.zawila@russellbedford.pl

Kariera

Chcesz rozpocząć karierę w dynamicznej międzynarodowej, prężnie rozwijającej się organizacji, stawiasz na rozwój zawodowy, sukces i karierę – prześlij do nas swoją aplikację, nie omijamy żadnego życiorysu!

Aktualne oferty pracy

Skontaktuj się z nami

Biuro prasowe

Prawo do publikacji możliwe jest po skontaktowaniu się z naszym działem PR.

Zapraszamy do zamawiania komentarzy. Nasi eksperci udzielają wypowiedzi m.in. dla magazynu Forbes, dla Pulsu Biznesu, dla Gazety Finansowej i Rzeczpospolitej. Pozostajemy do Waszej dyspozycji.

 

więcej

RB Magazine

RB Magazine numer 50

50 numer naszego miesięcznika to okazja do podsumowań. Już od ponad czterech lat przygotowujemy informacje o najważniejszych zmianach w prawie, a grono naszych czytelników ciągle się powiększa.

Pobierz najnowszy RB Magazine

 

Facebook

Twitter

RB__Poland Wierzyciel żony może pozwać męża – nowe orzeczenie Sądu Najwyższego - Russell Bedford Poland https://t.co/kZxvw28JDc
RB__Poland Nowy adres siedziby Russell Bedford w Warszawie - Russell Bedford Poland https://t.co/qX9zHr3try
RB__Poland Termin przedawnienia w przypadku kumulatywnej kwalifikacji czynu  - Russell Bedford Poland https://t.co/ou9XENqOKT